Wie astronaut wil worden, moet een beetje gek zijn

Belangstellenden werden gisteren in Noordwijk bijgepraat over de kans om astronaut te worden. De ESA verwacht duizenden inschrijvingen vanuit Europa.

Nee, het is geen probleem als je een bril hebt. En ja, kennis van het Russisch strekt tot aanbeveling. Verder zijn de functie-eisen opvallend soepel: een diploma in een exacte wetenschap of medicijnen, een goede gezondheid, en het liefst wat vliegervaring. De beloning: astronaut worden voor het Europese Ruimtevaartagentschap ESA.

Gistermiddag was in het Space Expo in Noordwijk een informatiemiddag voor mensen die astronaut willen worden. De selectieprocedure, die in alle ESA-lidstaten wordt gehouden, begint op 19 mei en duurt tot 15 juni. ESA verwacht „duizenden” aanmeldingen, zegt Guillaume Weerts van het Europese Astronautencentrum van ESA in Keulen. Uiteindelijk worden dertig kandidaten geselecteerd.

Een wervingsronde voor astronauten is bijzonder. De eerste keer dat ESA dat deed was in 1978, de tweede keer in 1992.

Maar wie wil er astronaut worden?

In de zaal in Noordwijk zaten gisteren zo’n dertig mensen: eind twintigers, begin dertigers. Sommigen spreken Engels met een Duits of Frans accent. Allen hebben een relevante opleiding of voldoende werkervaring. Neem Bob Dirks (31). De natuurkundige, gepromoveerd in Parijs, werkt nu nog bij het Nederlands Instituut voor Ruimteonderzoek, waar hij röntgendetectoren voor satellieten ontwikkelt. Maar hij wil zelf wel eens de ruimte in. „Het lijkt me een geweldige kans om nu zelf het zonnestelsel te exploreren.” De opleiding duurt ongeveer drieënhalf jaar. „Je moet constant nieuwe dingen leren, constant trainen. Je bent het gezicht van de ESA: het is het ultieme beroep.”

ESA, een samenwerkingsverband van vijftien EU-landen plus Noorwegen en Zwitserland, kampt met een terugloop in het aantal actieve astronauten. Het Astronautenkorps, een ESA-onderdeel dat in 1978 werd opgezet, telt nu acht medewerkers, vertelt Weerts. Eén van die acht is de Nederlandse ruimtevaarder André Kuipers. „We willen vier nieuwe astronauten werven”, zegt Weerts. „We maken geen onderscheid naar lidstaat, ook niet naar geslacht.”

De nieuwe astronauten zullen vooral het internationale ruimtestation ISS gaan bemannen. Het station is een gezamenlijk project van ESA en de Amerikaanse, Russische, Japanse en Canadese ruimtevaartagentschappen. Vorig jaar werd een onderzoekslaboratorium van de ESA, de Columbusmodule, aan het station gekoppeld. Weerts: „Daarmee hebben we het recht verworven actief aan de missie deel te nemen, maar daar moeten we wel mensen voor hebben.”

Uit de duizenden kandidaten worden er uiteindelijk dus ‘slechts’ vier geselecteerd. De kans dat één van de geïnteresseerden in de zaal in Noordwijk het wordt, is dus klein. „Als astronaut moet je een beetje gek zijn”, vertelt Kuipers, de tweede Nederlandse ruimtevaarder in de geschiedenis en op het moment druk in training voor een volgende missie. „Je moet je voorbereiden op een koude douche als je het níét wordt. Maar als je het niet probeert, heb je er eeuwig spijt van.”

Kuipers werd bij de laatste wervingsronde, die in 1990 begon, geselecteerd. Hij haalde tijdens zijn studie zijn vlieg- en duikbrevet om zijn kansen als astronaut te vergroten. Hij verwacht dat ook de geïnteresseerden van vandaag al jarenlang naar een sollicitatie hebben toe gewerkt en goed voorbereid zijn.

Dat geldt bijvoorbeeld voor Kristin Wirth. „Toen ik aan het promoveren was, stuurde ik al een open sollicitatie”, zegt de Duitse. Sinds haar studie natuurkunde is het haar ambitie: astronaut worden. Ze werkte vier jaar bij ESA in Noordwijk en leerde vloeiend Nederlands spreken. De tanige, kleine Wirth voelt zich fit genoeg en is wetenschappelijk voldoende onderlegd, maar twijfelt nog: ze is ‘al’ veertig. „Eigenlijk zoeken ze mensen tussen de 27 en 37 jaar.”

Volgens Kuipers is de grootste angst van een astronaut nooit te zullen vliegen. „Maar het is nog nooit gebeurd dat een ESA-astronaut nooit heeft gevlogen.” Al moest een Zweedse collega daar wel veertien jaar op wachten.

Meer informatie op: esa.int/astronautselection

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Astronaut

In het artikel Wie astronaut wil worden, moet een beetje gek zijn (9 mei, pagina 3) staat dat vorig jaar een onderzoekslaboratorium van de ESA (de Columbusmodule) aan het internationale ruimtestation ISS is vastgemaakt. Dat gebeurde in februari van dit jaar.