Spelen met de elementen en ijs toe

Sensatie-inflatie is het. IJs is doodgewoon geworden, het windt niet meer op als weleer toen het nog niet overal te koop was en moeder het zonde vond van het geld, je had er immers ook een krop andijvie voor. Nu sabbelt je kind argeloos twee waterijsjes weg op een dag. Geen sprake van extase.

IJs kon ooit de rijken zo betoveren, dat ze een vermogen uitgaven, aan hele bouwwerken en aan personeel, om een paar keer in de zomer een ijsje te kunnen eten waarvoor ze helemaal een Italiaan lieten overkomen om het te maken.

Ver voor elektriciteit kon worden opgewekt werd er al consumptie-ijs gemaakt, stopcontactloos. De kou kwam uit de winter. Natuurijs op plassen en vaarten werd ’s winters in blokken gezaagd en opgeslagen in goed geïsoleerde kelders en koepels. Voor zomerse luxe, maar ook voor de vishandel.

Prachtige bouwwerken waren het, overal in Europa, ook tientallen in Nederland. Het ijs in de opslag smolt uiterst langzaam, geïsoleerd van warme buitenlucht door stro, riet en dikke muren. Met dat ijs kon ijs gemaakt worden.

Bijvoorbeeld, een houten kuip werd gevuld met ijsblokken. Midden in de ijsblokken werd een aardewerken of tinnen vaatje gezet, gevuld met een mengsel dat moest bevriezen, zoete melk, room of vruchtenmoes. Het ijs om het vaatje heen werd royaal bestrooid met zout. Het begon snel te smelten.

Het principe: smeltend ijs moet zijn kou kwijt en geeft het af aan de dichtstbijzijnde warmte. Het vat met vloeibare ijsmix wordt koud en het mengsel vriest vast tegen de binnenwand.

Door het telkens van de wand los te schrapen en door het nog vloeibare deel van het mengsel te roeren ontstaat er smeuïg schepijs.

Precies zo – spectaculair en je hebt wat om handen op het strand – gaat het in een nieuw stuk speelgoed. Maar even word je door de importeur op het verkeerde been gezet alsof je voor ijs maken geen ijs nodig hebt. Want: „Voor het lekkerste ijs heb je geen stroom nodig”, juicht de website van de winkel in avontuurgerei Qvist in Zwolle, www.qvist.nl. Gietijzeren pannen voor op een kampvuur, stormlantaarns, klapstoeltjes, bijlen, kortom alles voor ontberingvakantie is in Zwolle te vinden. Vanaf nu ook de Ice Cream Maker.

Zelf ijs maken kan nu overal en ver van een stopcontact, zegt de winkelier. Ook op het strand. Maar bij nader inzien, al naakt dus te laat, had je, voor je van huis ging, wel een koelbox moeten vullen met ijsblokjes. En die zijn gewoon gemaakt met stroom.

De Play & Freeze Ice Cream Ice Cream Maker is een hardplastic bal. Te koop in twee maten (32,50 en 42,50 euro). Op de noord- en de zuidpool van de bal een deksel. Onder de ene deksel hangt een aluminium cilindertje van een halve liter inhoud in de bal.

De ruimte in de bal om de cilinder moet door de andere deksel worden gevuld met ijsblokken en dat zijn er meer dan je denkt als je de bal (maat kleine voetbal) ziet.

Er kan maar liefst 2,5 liter aan ijsblokken in. Daarbij gaat een kopje zout. In de cilinder moet een ijsmix, bijvoorbeeld melk met vanillesuiker, maar bedenk het zo gek niet of het gaat. IJs!

De afgesloten bal moet ongeveer een half uur geschud worden, maar om de tien minuten moet het gesmolten ijs, water dus, vervangen worden door nieuwe ijsklonten met zout en moet het ijs op de binnenwand van de cilinder los geschraapt en door het vloeibare deel geroerd worden. Arbeidsintensief, maar sensationeel, vindt het kind.

Wouter Klootwijk