Proefkonijn in de zorg

Vrijgevestigde psychiaters en psychotherapeuten zijn buiten hun wil de proefkonijnen geworden voor een nieuw declaratiesysteem van de zorgverzekeringen en dat is hun slecht bevallen. Sinds de invoering hebben de meeste behandelaars hun geld nog niet binnen. Eenvijfde van de psychiaters is er inmiddels mee opgehouden. Van de resterende psychiaters heeft driekwart extra leningen moeten afsluiten.

Sinds 1 januari dit jaar worden de psychiaters en psychotherapeuten als eerste behandelaars volledig door de zorgverzekeraars vergoed. Alle andere specialisten en artsen worden nog grotendeels betaald uit vaste budgetten, onder andere van ziekenhuizen. Maar psychiaters en psychotherapeuten mogen uitsluitend declareren door middel van diagnose-behandelcombinaties, de zogenoemde dbc’s. Dat zijn vaste recepten voor diagnose en behandeling tegen tarieven die per verzekeringscontract zijn afgesproken. Daarbuiten moeten de declaratiemogelijkheden vervallen.

Maar verzekeraars hebben de administratie van dit ingewikkelde systeem nog niet onder de knie. De administratie is tijdrovend en kost veel extra investeringen in computers en software. Bij kleine fouten van de verzekeraar of van de behandelaar, zelfs spelfouten, wordt er vooralsnog niet uitgekeerd. Bovendien krijgen de vrijgevestigden hun geld pas als de behandeling is afgerond. In het geval van psychotherapie duurt dat gemiddeld acht maanden. Slechts een paar kleine verzekeraars proberen psychiaters en psychotherapeuten tijdelijk tegemoet te komen met een voorschot. Vereenvoudiging van de administratie is gewenst, opdat er meer tijd en aandacht overblijft voor de zorg zelf.

Een derde bezwaar aan het nieuwe systeem is het gebrek aan privacy voor de patiënten. De dbc beschrijft grofweg aan de commerciële verzekeraar wat de patiënt psychisch mankeert. Die gegevens kunnen in verkeerde handen komen.

Een aantal psychiaters heeft daarom geweigerd contracten af te sluiten met verzekeraars. Zij behandelen alleen patiënten die er zelf voor betalen. Zo is privacy voorbehouden aan mensen met geld. Patiënten verdienen meer privacybescherming. Een depressie is persoonlijker dan een gebroken been.

Vrijgevestigde psychiaters moeten zich beter organiseren, zodat ze sterker staan in onderhandelingen, want de macht van de tegenpartijen is groot. Vier grote verzekeraars hebben meer dan viervijfde van de markt in handen. Van een echte vrije markt, zoals met het nieuwe zorgstelsel wordt beoogd, kan niet worden gesproken. Daar is het stelsel te gecompliceerd voor. Zorgverleners zijn vaak aangewezen op de grote verzekeraar in hun regio.

De slechte ervaringen van de behandelaars die voor het eerst geheel van dbc-declaraties afhankelijk zijn, moeten te denken geven. De politiek heeft het beheer van de gezondheidszorg uitbesteed aan de Nederlandse Zorgautoriteit en de Nederlandse Mededingingsautoriteit. Maar als psychiaters zo massaal opstappen, is er iets aan de hand.