No secret

Een van de slimste verdedigers van het christelijk geloof, de briljante schrijver C.S. Lewis (tevens hoogleraar letterkunde in Cambridge en vriend van Tolkien) gaf ruiterlijk toe dat onze normen en waarden al eeuwen voor Christus bestonden. Tot ze na onze jaartelling plotseling tot christelijke waarden werden gebombardeerd.

Een andere opmerkelijke mening van hem was dat het probleem met die normen en waarden niet was dat men ze niet (meer) kende, maar dat ze te weinig werden nagestreefd. Nu én vroeger. Iedereen weet wat die normen en waarden zijn maar lapt ze aan zijn laars.

Iets soortgelijks geldt voor spiritualiteit. We weten min of meer wat dat inhoudt (stilte, deugdzaamheid, wijsheid, dankbaarheid, enzovoort), maar ons gedrag geeft aan dat we het aan onze laars lappen.

Daarom is het ook zo jammer dat het meest succesvolle, recente boek dat je met enige moeite spiritueel zou kunnen noemen The Secret heet.

Dit Amerikaanse boek heeft een nadeel en een voordeel. Het is zweverig, irrationeel, simplistisch, oppervlakkig, anti-intellectueel, bestaat uit kretologie en behaagzieke reclametaal en pretendeert een geheim uit de doeken te doen terwijl er helemaal geen geheim is. Maar oké, ‘geheim’ klinkt opwindend en we weten dat Amerikanen alles verkopen als waspoeder, dus ook spiritualiteit.

Het voordeel is dat deze bestseller hoe dan ook een spirituele boodschap heeft, namelijk: elke gram aandacht besteed aan je doel brengt je er dichterbij. Nederlands grootste intellectueel, Rudy Kousbroek, interviewde ooit Frankrijks grootste intellectueel, Claude Lévi-Strauss. Kousbroek ergerde zich aan het feit dat Lévi-Strauss de astrologierubriek in de populaire media serieus nam. Kousbroek stelde er een vraag over en kreeg als antwoord (uit mijn hoofd): ja, astrologie is natuurlijk totale onzin maar het geeft mensen die nooit over zichzelf nadenken, de mogelijkheid om dat nu tóch te doen. Hoe simplistisch ook, het is een vooruitgang.

Dat laatste geldt ook voor The Secret.

Iedere week gaat François de Waal op zoek naar no-nonsense spiritualiteit.