Intiem,verslavend en totaal openbaar

De muzieksite last.fm brengt je in contact met andere bezoekers.

Soms wil je dan wel meer weten dan eigenlijk mag.

Aan het begin van de middag luisterde ik naar muziek op mijn computer. Aan het eind van de middag was ik verliefd op een onbekende man uit Groot-Brittannië. Hoe dat kwam? Door last.fm. Ik had g-Soul diezelfde middag gevonden te midden van twintig miljoen andere gebruikers. Last.fm slaat de muziek die je draait op je iTunes, iPod of een andere mp3 speler op en legt dat in statistieken vast. Zo kun je niet alleen zien naar welke muziek je zelf het meest luistert, maar ook naar welke muziek een ander luistert. ‘Scrobbling’, noemen ze dat bij last.fm.

De site laat je ook kennismaken met andere artiesten binnen hetzelfde genre. In willekeurige volgorde speelt de site hun liedjes af. Op die manier ontstaat je eigen radiostation – last.fm kan naar eigen zeggen putten uit 3,5 miljoen songs. Ook brengt ze je in contact met andere gebruikers die naar een bepaald genre luisteren.

Deze opzet heeft de bedenkers geen windeieren gelegd. Een jaar geleden werd last.fm verkocht aan CBS, dat er 280 miljoen dollar voor neerlegde. Last.fm, dat voortkomt uit een afstudeerproject van computerwetenschapper Richard Jones, bestond op dat moment twee jaar.

In die twee jaar heeft de site al de nodige commotie veroorzaakt in de muziekindustrie. Onder de platenmaatschappijen bijvoorbeeld, die een verdere verkoopdaling van het aantal cd’s vrezen. Inmiddels stellen de vier grote maatschappijen (EMI, Sony/BMG, Universal en Warner) hun muziek grotendeels aan last.fm beschikbaar in ruil voor een deel van de advertentie-inkomsten. Kleinere platenmaatschappijen, de zogenoemde independants of indie’s, sluizen hun muziek door naar last.fm omdat de site een belangrijk promotiemiddel is. En artiesten laten er hun songs op zetten om zich in de kijker te spelen.

Reguliere radiostations ondervinden voornamelijk hinder van last.fm; hun publiek loopt weg. Vooral luisteraars met een meer dan gemiddelde interesse in muziek. Op last.fm vinden ze vaak sneller nieuwe muziek dan de radio kan laten horen.

In The Washington Post verklaarde Jerry Del Colliano, professor in de muziekindustrie aan de universiteit van Zuid-Californië, de populariteit van de site. „Luisteraars willen zelf programmadirecteur zijn. Jonge consumenten laten zich niet vertellen waar ze naar moeten luisteren.”

Het grote, gratis aanbod trekt, maar wat de site bijzonder maakt, is ‘het gluren’. Sociale netwerken als last.fm bevinden zich op de scheidslijn tussen het private en publieke domein. Mensen maken er hun gegevens en voorkeuren bekend. Maar wat gebeurt er met de informatie die ze achterlaten, bijvoorbeeld commentaar op de nieuwste clip van Kylie Minogue („nice song, great bum”)?

Alle persoonlijke informatie die je achterlaat op het internet is een gevaar voor de privacy, schrijft Dana Boyd, studente aan de School of Information van de universiteit van Californië. Zij bestudeerde het gedrag van Amerikaanse tieners op sociale netwerken als Youtube, Facebook en Myspace. Het voornaamste risico, schrijft ze in haar artikel Social Network Sites: Public, Private or What? is de onbeperkte houdbaarheidsdatum van digitale informatie. „Wat je op je vijftiende ergens geschreven hebt, is op je dertigste ook nog te lezen.”

Voor last.fm geldt nog iets anders. De eigenaar bezweert dat alleen de artiestnaam, de albuminformatie en de songtitel van de afgespeelde liedjes worden doorgegeven – niet de bestandsnaam of de type van het bestand. Anders zou makkelijk te controleren zijn of iemand illegaal gekopieerde muziek afspeelt.

Het grappige van last.fm is dat je kunt zien welke muziek mensen recent hebben gedraaid en naar welke muziek ze nu luisteren. g-Soul had 2 uur en 9 minuten geleden geluisterd naar Portishead en daarna ruim een uur naar de radioshow van de Britse BBC diskjockey Gilles Peterson. Nu galmde The Rolling Stones uit zijn computer – in een remix van het Belgische Soulwax, dat wel, gelukkig.

Ik moest meer over hem weten. Maar in tegenstelling tot andere gebruikers hield g-Soul geen blog bij en ook had hij zijn leeftijd niet vermeld. En dus eindigde de middag met een verliefdheid op een onbekende man uit Groot-Brittannië. Een kortstondige, want toen ik de volgende ochtend wakker werd, was-ie verdwenen.

Met medewerking van Marc Hijink

Sites vergelijkbar met last.fm zijn: iLike.com, Jamendo.com, Imeem.com, iJigg.com, Music Mesh, Mog.com.