‘En nou effe tekenen!’

Het kunsttijdschrift ‘Mister Motley’ heeft een missie: zoveel mogelijk mensen voor kunst interesseren. „Mister Motley haalt kunst van zijn voetstuk.”

Een jaar geleden doken er in het straatbeeld opeens opvallende posters op die aandacht vroegen voor een zekere Mister Motley. ‘De hond van Mr. Motley’ stond er bijvoorbeeld bij een foto van een Duitse herder die met zijn kop in het verband zat. Of, bij een afbeelding van een papieren kasteel: ‘Het buitenverblijf van Mr. Motley’. Ook in kroegen kwam je steeds ansichtkaarten met van die cryptische teksten tegen. ‘Het huisdier van Mr. Motley’, stond er dan bij een plaatje van een gewapend konijn.

In een paar weken tijd kwamen we zo steeds meer over deze meneer Motley te weten. Dat zijn buurvrouw een beetje mollig is bijvoorbeeld, en dat zijn impresario een foute bril draagt. Dat hij in zijn vrije tijd drums speelt en met vuurpijlen experimenteert. En dat zijn garderobekast een Spidermanpak herbergt. Maar geen van de posters – ontworpen door het hippe reclamebureau KesselsKramer – onthulden zijn ware identiteit.

Wie was toch die Mr. Motley?

Het kantoor van Mister Motley

bevindt zich in een pijpenla in de Amsterdamse Jordaan. Langs de wanden staan een archiefkast, een potkacheltje en drie bureaus, elk met een jonge vrouw erachter. „Wil je koffie?” vraagt een van hen. „We houden hier zelf erg van de Mr. Motley-mix; zwarte koffie gemengd met een beetje cappuccino.”

In een hoek van het kantoor leunt een hoge stapel kleurrijke boekjes van schoolschriftformaat tegen de muur. Dit is waar het in het Mr. Motley-imperium om draait: het kunsttijdschrift. ‘Maar vijf euro’, prijkt er in hoofdletters op de kaft. En op de rode ruggetjes staat als een zich steeds herhalende mantra te lezen: ‘Mister Motley is gek op kunst.’

Het kwartaaltijdschrift Mister Motley werd zeventien nummers geleden bedacht door Hanne Hagenaars, kunstenaar en docent aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Eerder had ze al The Dummy Speaks gemaakt, een kunsttijdschrift voor scholieren. Hagenaars: „Mijn zoon ging toen net naar de middelbare school en kwam thuis met verschrikkelijk saaie CKV-opdrachten. Ik vond het lesmateriaal waarmee jongeren op school met kunst in aanraking gebracht worden zo betuttelend en gestroomlijnd. Dat kon een stuk origineler. Dus heb ik The Dummy gemaakt.”

Mister Motley richt zich op een iets oudere doelgroep van 15 tot 35 jaar. Het tijdschrift wordt veel gelezen door studenten aan kunstacademies, maar ook onder afgestudeerde kunstenaars is Mister Motley populair – omdat het blad zo rijk en in full-colour geïllustreerd is met de meest actuele kunstwerken. In het voortgezet onderwijs worden de nummers, die allemaal rond een specifiek thema zijn samengesteld, regelmatig als lesmateriaal voor het vak CKV gebruikt. De betaalde oplage is in vier jaar tijd gegroeid tot vierduizend exemplaren, waarvan ruim de helft naar abonnees wordt gestuurd.

Dat Mister Motley in korte tijd zo succesvol is geworden, heeft vooral te maken met de toon waarop de lezer wordt aangesproken: die is nooit kinderachtig of bevoogdend. „En je zult bij ons ook geen kunstjargon aantreffen”, zegt Hagenaars. „Wij richten ons niet op een professioneel publiek. Onze missie is om zo veel mogelijk mensen voor kunst te interesseren. Mister Motley haalt kunst van zijn voetstuk. Dat doen we door de kunstwerken niet via de kunstgeschiedenis te benaderen, maar vanuit het alledaagse leven. Daarom werken we ook met thema’s. Daarmee kun je inspelen op de actualiteit en dus het maatschappelijk belang van kunst laten zien.”

Mister Motley fungeert in die zin als een soort gids in de wereld die kunst heet. Hij laat je zien dat we omgeven worden door bizarre, aangrijpende en mooie dingen, als je er maar oog voor hebt: een gesmolten ijsje op het asfalt bijvoorbeeld. Of blauwe slippers in het zand. Mister Motley wil graag inspireren. Hij toont hoe kunstenaars de wereld om zich heen benaderen en vormgeven. En vervolgens nodigt hij je uit om vooral ook zelf aan de slag te gaan. ‘Wees eens een dag een dubbelganger’, schrijft hij in de handleiding bij het recentste nummer, dat ‘kopie’ als thema heeft. ‘Kies iemand wie je zou willen zijn. Kleed en gedraag je net als die persoon. En maak een verslag van deze dag.’

Hoe eigenzinnig Mister Motley is,

blijkt wel uit de thema’s die hij kiest. Die zijn nooit voor de hand liggend en altijd een beetje tegendraads. Zo ging het themanummer Mister Motley hangt los helemaal over wat voor gekke dingen je allemaal wel niet met je lichaam – of dat van anderen – kunt doen. De ruimte van je kamer stap voor stap verkennen zoals Bruce Nauman deed, om maar eens wat te noemen. Bungeejumpen zoals in een video van Aernout Mik, of schilderen met je haar zoals Janine Antoni deed in haar performances.

Die thema’s komen bovendrijven door veel met kunstenaars te praten, vertelt Hanne Hagenaars. „Vaak nodigen we kunstenaars uit als gastredacteur. Dat helpt om het tijdschrift fris en actueel te houden.” Ook bezoeken de redacteuren van Mister Motley ter inspiratie regelmatig grote kunstbeurzen als Art Basel of de Frieze in Londen. De beelden waarmee ze thuiskomen worden zorgvuldig in thematisch geordende hangmappen gestopt. „Vult zo’n mapje zich niet snel genoeg, dan is het niks”, zegt Hagenaars. Een blik op de archiefkast leert dat we binnenkort nummers kunnen verwachten over magie, dood, drugs en natuur.

Het komende nummer van Mister Motley gaat over imago. Op de grond van het redactielokaal struikel je over een lappendeken aan foto’s en kopietjes. Een bodybuilder uit de jaren zeventig ligt zij aan zij met Jacky O. Daarnaast strijden Bush en Poetin op krantenknipsels om de aandacht. En intussen kamt kunstenaar Marina Abramovic hardhandig het eigen haar op een grofkorrelige zwartwitfoto.

Binnenkort zullen de beelden richting vormgever gaan – om de paar nummers is dat een ander, want ook dat houdt het tijdschrift fris. Het formaat is de constante factor, maar daarbinnen wordt naar hartelust geëxperimenteerd met verschillende papiersoorten, stickervellen en andere vormgevingsfoefjes. Zo bestaat het laatste nummer, ‘kopie’, helemaal uit gefotografeerde pagina’s van een tijdschrift dat opvallend veel op Mister Motley lijkt.

Lekker zelf knutselen, dat lijkt het sleutelwoord bij Mister Motley. „Er zijn geen toverformules die vertellen hoe je een blad moet maken”, zegt Hagenaars. „Het enige wat je kunt doen is goed naar anderen luisteren en vervolgens zelf aan de slag gaan.”

Die do-it-yourselfgedachte is ook van toepassing op de andere activiteiten van Mister Motley. Want Mister Motley is meer dan alleen een tijdschrift, zo benadrukt Hagenaars keer op keer. Hij organiseert ook feesten en workshops, hij bezoekt popfestivals, en hij maakt zijn eigen documentaires.

Tweemaal, in 2006 en 2007, was Mister Motley te gast op het Lowlands festival. Hij had een eigen tent waarin onder meer het kunstenaarscollectief Antistrot tekenles gaf. Zij lokten de bezoekers met een megafoon naar binnen – ‘En nou effe tekenen!’ – en lieten ze vervolgens ruige plaatjes natekenen terwijl ze onderwijl in hun oor getoeterd werden: ‘Geen morele shit!’

Ook de bijdrage van kunstenaar Maartje Folkeringa was een groot succes. Bij haar kon je de gezichten van je beste vrienden of vijanden kleien, waarna de portretten op grote videoschermen werden geprojecteerd. Hagenaars: „Er stonden eindeloze rijen. Dat was wel geweldig. Ben je op een popfestival met talloze beroemde bands, en dan blijkt iedereen te willen kleien. Dat is wat je noemt het Mr. Motley-gevoel.”

Het nieuwe nummer van Mister Motley gaat over imago en verschijnt op 1 juni. Inl: mistermotley.nl

Beeldbijdrage op volgende pagina