Design met een leeftijd

Boekenkast ‘Ruins’, een ontwerp van Ettore Sottsass uit 1992. Richtprijs 16.000 tot 20.000 euro foto Tajan 034 Tajan

‘Een vriendelijk hallo aan een groot ontwerper.” Zo omschrijft Jacques DeWindt, designexpert bij het Brusselse veilinghuis Pierre Bergé, zijn eerbetoon aan Ettore Sottsass, de Italiaanse architect en ontwerper die Oudejaarsdag op 90-jarige leeftijd overleed. DeWindt organiseerde twee weken geleden een veiling met 117 door Sottsass ontworpen voorwerpen, van zijn bekende rode Olivetti-schrijfmachine tot het gedemonteerde interieur van een Esprit-winkel in Düsseldorf. „Ik wilde de eerste zijn met zo’n hommage”, zegt DeWindt.

Met nipte voorsprong won Bergé de race van het Parijse veilinghuis Tajan, dat over anderhalve week een exclusieve Sottsass-verkoop houdt met 139 lots. Tussendoor was er ook nog een designveiling bij Phillips de Pury in Londen met een aantal belangrijke stukken van de Italiaanse ontwerper. Het is duidelijk: sommige handelaren en verzamelaars achten de tijd rijp om afstand te doen van hun Sottsass-collectie.

Zo vlak na de dood van een groot ontwerper gebeurt dat wel vaker, zegt handelaar in toegepaste kunst Frans Leidelmeijer, zelf Sottsass-verzamelaar. „Toen Andries Copier in 1991 overleed, werd zijn glaswerk ook opeens overal aangeboden. De afgelopen jaren hebben veel handelaren werk van Sottsass ingekocht. Op eBay en Marktplaats wordt sinds zijn dood van alles aangeboden.”

De fotografen Petra en Erik Hesmerg, die al meer dan 25 jaar Sottsass verzamelen, behoorden tot de inbrengers van de veiling bij Bergé. Maar niet omdat hen dat lucratief leek, zegt Erik Hesmerg: „Omdat we net van een groot huis naar een appartement zijn verhuisd, konden we een aantal grote meubels niet meer kwijt. Bergé heeft een prachtige catalogus gemaakt en de stukken een week lang als in een museum geëxposeerd. Het was een mooi eerbetoon.”

Van de 117 stukken in Brussel bleven er 45 onverkocht. De totale opbrengst bedroeg zo’n 300.000 euro. De veiling bevatte te veel meubels van Memphis, de designgroep uit de jaren tachtig die door Sottsass werd geleid. Probleem van deze felgekleurde, asymmetrische kasten en lampen is dat ze nog steeds worden gemaakt, zeggen Leidelmeijer en Hesmerg. En tegenwoordig helaas een stuk minder zorgvuldig dan vroeger.

Leidelmeijer: „Als je al een Carlton-kast van Sottsass koopt, dan toch eentje uit 1981, het jaar dat hij op de markt kwam. Ook al kan je niet meteen zien hoe oud hij is, zo’n ontwerp moet leeftijd hebben. Toen die kast uitkwam, was het een avant-gardistisch meubel. Dat gevoel bepaalt deels de waarde, net als bij oude Rietveld-meubels.”

Leidelmeijer en Hesmerg adviseren beginnende Sottsass-verzamelaars om authentieke stukken te kopen die in kleine, genummerde oplages zijn verschenen. Beiden noemen als voorbeeld het glaswerk en de meubels die door de Maastrichtse galeriehouder Ernest Mourmans zijn uitgegeven. Het topstuk van de Bergé-veiling was zo’n Mourmans-editie: een kast van jacarandahout in een editie van acht, die afgehamerd werd op 60.000 euro, ruim boven de richtprijs.

Hesmerg waarschuwt voor veilingsites. „Lees veel boeken en laat je goed voorlichten, want in Italië worden nu veel oude stukken van Sottsass gekopieerd. Van zijn lamp Asteroide zijn bijvoorbeeld al diverse namaakversies gesignaleerd.” Is het een tijd om te kopen of te verkopen? Leidelmeijer: „Kopen. Al moet je wel goed weten wat.”

Kopen is ook het advies van Marie-Cécile Michel, verantwoordelijk voor de Sottsass-veiling bij het Parijse Tajan. „Ik was verbaasd over de lage prijzen en de vele onverkochte lots bij Bergé”, zegt de designspecialiste. „Sottsass is een van de belangrijkste twintigste-eeuwse ontwerpers. De prijzen voor zijn werk in oplage zullen explosief gaan stijgen.”

Arjen Ribbens

Veiling ‘Hommage à Ettore Sottsass’, Tajan, Rue des Mathurins 37, Parijs. 21 mei 19.30 uur. Zie voor de online-catalogus: www.tajan.com