Tsjadische roversbende in Gronings oefendorp

Over twee weken vertrekken zestig mariniers naar Tsjaad. Ze maken daar deel uit van een EU-missie om vluchtelingen te beschermen. In Groningen was hun laatste oefening.

Omringd door journalisten houden de mariniers hun voorbereidingsoefening. „Het gevaar komt eerder van bandieten en roversbendes dan van rebellen.” Foto Floren van Olden Zoutkamp 7-5-2008 Willem Lodewijk van Nassau kazerne, oefening mariniers voor de missie in Tjaad Foto Floren van Olden Olden, Floren van

Geweerschoten klinken over het grasveld bij het oefendorp Marnewaard. Mariniers vuren op een betonnen gebouw. Er wordt teruggevuurd. Viking-pantservoertuigen geven de mariniers dekking. Roze rook waait over het groene gras. Een helikopter landt. Mensen blijven roerloos liggen. Ze zijn ‘gewond’ of ‘dood’ en liggen verspreid tussen de gebouwen. Op de gevels staan plakkaten met teksten als ‘De Pomp’ en ‘De Supermarkt’. Het is net een vinexwijk, waar alleen de loodgieter en de elektricien nog langs moeten komen voordat bewoners hun huizen kunnen betrekken.

Gisteren en vandaag oefenen de mariniers in dit speciaal voor oefeningen gebouwde dorp nabij Zoutkamp in Groningen, voor de laatste maal voordat ze over twee weken naar Tsjaad in centraal Afrika zullen vertrekken. Zestig mariniers zullen daar deel uitmaken van Eufor, een overwegend Franse troepenmacht van 3.700 man onder vlag van de Europese Unie. Samen met een Iers bataljon (450 militairen) worden de mariniers gelegerd in de zuidoostelijke regio van het land. De mariniers zullen er verkenningsmissies uitvoeren om de dreiging en de omgeving in kaart te brengen. Doel van de missie, die een jaar zal duren, is om de meer dan 250.000 vluchtelingen te beschermen die voor het geweld uit buurland Soedan zijn gevlucht. In Tsjaad zijn ze nog steeds niet veilig, want daar zijn plunderaars en milities actief.

Nepdoden en nepgewonden vielen er gisteren bij de oefening. Toch verwacht marinierscommandant overste Frank van Sprang niet dat het in Tsjaad zover zal komen. „Dit is de meest extreme dat we kunnen meemaken in Tsjaad”, zegt Van Sprang op het dak van een van de huizen, uitkijkend over het oefenterrein. In Tsjaad geen zware bermbommen zoals in Uruzgan. Ook geen Talibaan die steeds sterker worden. „Het gevaar komt eerder van bandieten en roversbendes dan van Tsjadische rebellen.” Overste Ed Wijninga is net terug uit Tsjaad. Hij was daar om de missie voor te bereiden. Volgens hem hebben de rebellen geen speciale belangstelling hebben voor de militairen uit de EU.

Toch krijgen de mariniers „een ruim mandaat”, zegt marinierscommandant Van Sprang. „De vijand is ook niet van gisteren.” Defensie verzekert dat Tsjaad geen vredesmissie wordt waarbij militairen hulpeloos moeten toekijken op het moment dat vluchtelingen ten prooi vallen aan kwaadwillenden, zoals in Srebrenica. De mariniers nemen gepantserde voertuigen mee naar Afrika en mogen schieten als het nodig is. En daar kunnen slachtoffers bij vallen, ook onder de mariniers. Van Sprang: „Straks gaat er even iemand in een ander gebouw zitten verderop. We doen net alsof dat ‘Den Haag’ is, waarmee we moeten communiceren. Wat te doen als er slachtoffers vallen? Welke acties moeten we ondernemen, zowel in Tsjaad als in Den Haag? Is de familie ingelicht?”

Vandaag komt ook de hoofdofficier van justitie die is belast met militaire zaken naar het oefendorp. Alle schietincidenten, van Uruzgan tot Tsjaad, worden door het Openbaar Ministerie onderzocht. Bekeken wordt of er wel proportioneel geweld is toegepast. Van Sprang: „De officier van justitie krijgt straks ook mogelijk zaken uit Tsjaad. Het is goed als hij weet waar de soldaat of marinier straks in Tsjaad mee geconfronteerd wordt.” Spanningen tussen militairen en het Openbaar Ministerie – zoals in de zaak met de marinier Eric O. die ervan werd verdacht in Irak iemand te hebben doodgeschoten – willen beide partijen voorkomen.

Vorige maand zijn de tien Viking-pantservoertuigen per schip naar Kameroen vertrokken. Van daaruit rijden ze naar Tsjaad. Aan boord zijn ook containers met reserveonderdelen, medische hulpgoederen en munitie. Binnenkort vliegen de eerste mariniers naar Ierland, om met de Ierse militairen mee te vliegen naar Tsjaad.