Stripheld op doek spekt kas Marvel

De superheldenfilm Iron Man zorgde voor het op een na beste openingsweekend ooit in de VS. Het is de eerste zelf geproduceerde film van stripuitgeverij Marvel.

Deze zomer rukt een ongebruikelijk samengestelde groep superhelden uit om een klein stadje aan de Amerikaanse westkust te redden: Hollywood. Vorig weekend liet held Iron Man in de gelijknamige film al zien wat hij voor de stad kan beteken. Het viel zeker niet tegen. Over enkele weken is het de beurt aan de Hulk. Ook Batman en Hellboy maken binnenkort hun rentree in de bioscopen.

Voorgaande jaren hebben aangetoond dat sombere economische vooruitzichten het bioscoopbezoek ten goede kunnen komen: consumenten die krap bij kas zitten besluiten niet op vakantie te gaan, maar compenseren dat gemis vaak met een extra avondje naar de film.

Toch valt het seizoen nog tegen. Neem het aantal verkochte bioscoopkaartjes, de best graadmeter voor deze sector. In de VS is dit jaar tot vorige weekend voor 2,47 miljard dollar (1,6 miljard euro) aan bioscoopkaartjes verkocht, 3,5 procent minder dan vorig jaar. Het bioscoopbezoek is met 6,6 procent gedaald, mede doordat de kaartjes duurder zijn. Tegen deze tijd vorig jaar hadden al vier films meer dan 100 miljoen dollar opgebracht in de VS alleen. Dit jaar heeft alleen de animatiefilm Horton Hears a Who! dat gehaald.

Met Iron Man, ook in Nederland sinds vorige week in de bioscoop, lijkt het tij keren. De film – waarin acteur Robert Downey Jr. een rijke, met een midlifecrisis worstelende wapenhandelaar speelt die een hightech-harnas ontwikkelt waarmee hij het kwaad bestrijdt – bracht in de VS in de eerste vier dagen 102,1 miljoen dollar op. Dat is financieel gezien het op een na beste openingweekend ooit voor een titel die geen vervolgfilm is. Daar komt nog eens 97 miljoen dollar bij uit het buitenland.

Dat is allemaal goed nieuws voor Hollywood, maar nog veel beter voor Marvel, de stripboekenuitgever, bekend van helden als Spider-Man en de X-Men. Iron Man is namelijk de eerste film die Marvel zelf produceerde. De nieuwe koers bleek zinnig te zijn.

De eerdere films op basis van personages waarover Marvel de rechten bezit, werden geproduceerd door andere studio’s. Marvel werd toen nog betaald voor de licentie, waarmee de voornaamste opbrengsten bij de producent terechtkwamen. Spider-Man 2, bijvoorbeeld, werd geproduceerd door Sony. De film bracht in de VS in totaal 373,6 miljoen dollar op. Marvels winst bedroeg slechts 22 dollarcent per aandeel, vertelde Eric Handler, analist bij de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers, aan persbureau Reuters. Een zelf geproduceerde film die 150 miljoen dollar opbrengt, zou Marvel het dubbele kunnen opleveren, zegt hij.

Marvels aandeelhouders – totdat het bedrijf de nieuwe weg insloeg nog teleurgesteld in de prestaties – kunnen tevreden zijn met Iron Man. Vrijdag bereikte Marvels aandelenkoers 30,62 dollar, het hoogste punt van de afgelopen 52 weken.

Na een koerswinst van 13 procent kwam daar maandag nog eens 8 procent bij. Die dag presenteerde Marvel namelijk de resultaten over het eerste kwartaal. Hoewel zowel de publicatieverkopen als de inkomsten uit licenties waren gedaald, kon de stripboekuitgeverij toch een winst van 58 dollarcent per aandeel presenteren. Dat is aanzienlijk meer dan op Wall Street werd verwacht. En de Iron Man-opbrengsten zitten daar nog niet bij.

De grote winst van het zelf produceren van films zit allereerst in de opbrengst van de kaartverkoop. Die hoeft Marvel nu alleen te delen met distributeur Paramount, die de marketing van Iron Man voor 75 miljoen dollar voor zijn rekening nam. Maar het grote voordeel van een eigen filmproductieafdeling is dat de inkomsten uit licenties op basis van de film, zoals speelgoedroyalty’s, voor Marvel zijn.

Over zes weken komt Marvels tweede zelfgeproduceerde film uit: The Incredible Hulk. De opbrengsten van die film worden lager ingeschat. Vooral omdat de promotie en media-aandacht zich de afgelopen maanden veel meer op Iron Man hebben gericht. En de flop van de vorige Hulk-film, vijf jaar geleden, helpt ook niet.

Toch laat het succes van Iron Man ook zien dat de minder bekende personages uit Marvels collectie van vijfduizend superhelden de potentie hebben een groot publiek te trekken. Hoofdrolspeler Downey en regisseur Jon Favreu hebben al toegezegd klaar te staan voor Iron Man 2, gepland voor 2010. Datzelfde jaar moet ook het personage Thor de overstap naar het witte doek maken. En het jaar daarop is het de beurt aan Captain America.

Maar het succes van een film berust niet op „beter of minder bekende personages”, zo probeert Marvel-bestuurder David Maisel persbureau Reuters van het eigen kunnen van de onderneming te overtuigen. „Het gaat allemaal om liefdevolle toewijding.”

Lees een recensie van Iron-Man op nrc.nl/film