‘Is handel in drugs erger dan moord?’

Colombia leverde gisteren een hoge paramilitair uit aan de VS, waar hij wordt vervolgd voor drugshandel. Nabestaanden van zijn vele slachtoffers klagen.

Carlos ‘Macaco’ Jiménez Foto AFP Carlos Mario Jimenez, aka 'Macaco' (C) is escorted by Colombian policemen in Bogota before his extradition to the US on May 7, 2008. The demobilized leader of the 'Bolivar bloc' of the United Self-Defence Forces of Colombia (AUC) right-wing paramilitary guerrillas was extradited to the US where he is wanted on charges of drug trafficking. AFP PHOTO/POLICIA NACIONAL-DIJIN AFP

Volgens nabestaanden van zijn slachtoffers vermoordden rechtse doodseskaders onder bevel van Carlos ‘Macaco’ Jiménez zeker tienduizend Colombianen. Maar omdat de paramilitaire topman óók duizenden kilo’s cocaïne naar de Verenigde Staten smokkelde, werd hij gisteren uitgeleverd aan Washington. Daardoor zal hij nu in Colombia voor die moordpartijen niet terecht zal staan.

Jiménez zal in de VS berecht worden voor drugssmokkel en steun aan terroristische groepen (zijn paramilitaire groepering AUC). Nadat eerder al guerrillero’s en drugsbazen naar de VS werden gestuurd, is Jiménez nu de eerste paramilitair die er wordt berecht.

Vorig jaar besloot Colombia Jiménez zijn immuniteit voor uitlevering te ontnemen, die hem was verleend onder een omstreden akkoord tussen regering en de AUC. Als de AUC-leiders zich overgaven, al hun misdaden opbiechtten en hun strijders ontwapenden, zo was de deal, zouden ze niet worden uitgeleverd en hoogstens acht jaar cel krijgen.

Dat Jiménez nu toch in de VS zit – waar hij twintig jaar cel kan krijgen – komt omdat hij zich volgens de regering niet aan de afspraak hield. Vanuit de gevangenis, waar hij samen met de rest van de paratop wachtte op berechting, bleef hij zijn cokehandel aansturen. Ook bekende hij niet al zijn misdaden en gaf hij geen eerlijke opgave van al zijn inkomsten uit criminele activiteiten, waardoor nabestaanden van zijn slachtoffers niet financieel gecompenseerd konden worden.

Met de uitlevering van Jiménez zegt de regering van president Uribe de overige paraleiders onder druk te willen zetten wél volledige medewerking te geven. Mooi meegenomen, zo stellen voorstanders, is bovendien dat ‘Macaco’ vanuit een Amerikaanse cel veel meer moeite zal hebben crimineel actief te blijven.

Vooral dat laatste argument zou echter bewijzen dat aan de rechtsstaat in Colombia en aan de veiligheidsstrategie van de regering-Uribe nog veel schort, betoogde hoogleraar rechten Rodrigo Uprimny in april in het blad Semana. Daarnaast, stelde hij, lijkt het nu alsof „het exporteren van cocaïne ernstiger is dan het afslachten van Colombianen”.

Slachtofferorganisaties stellen bovendien dat de kans op compensatie door de uitlevering kleiner is geworden. Ze klaagden hierover bij het hooggerechtshof, dat hen vorige maand in het gelijk stelde en uitlevering verbood. Maar de regering ging in beroep en dinsdag verwierp de hoge raad het besluit. Binnen enkele uren zat Jiménez in een vliegtuig van de Amerikaanse anti-narcoticabrigade richting Washington. Daar verscheen hij later op de dag zichtbaar nerveus, voor de rechter, aan wie hij vertelde onschuldig te zijn.