Donna is al te veel gewend in Leusden

De baby die op internet werd verkocht, blijft bij de kopers. Mag iedereen nu een kind kopen? „De ouders worden beloond voor fout handelen.”

Een Nederlands echtpaar kocht via internet een baby, en nam het na de geboorte mee naar huis. Dit is in Nederland verboden.

Toch mag het paar het kind vooralsnog houden. Dat bepaalde de Utrechtse rechtbank gisteren in de zaak die de Belg Bart Philtjens, de biologische vader van het kind, had aangespannen. Philtjens krijgt voorlopig geen omgangsregeling met zijn kind.

Dit is de tussenstand in de zaak die in de media de zaak van ‘baby Donna’ is gaan heten. De inmiddels ruim drie jaar oude Donna werd gisteren per direct onder toezicht gesteld van Bureau Jeugdzorg Utrecht, voorlopig voor de periode van een jaar. De rechter is van mening dat hulp nodig is, omdat de druk op het gezin door de media-aandacht en alle juridische procedures groot is.

Kan iedereen nu een kind kopen op internet en het houden?

Het lijkt er misschien op, maar dat is natuurlijk niet zo, zegt woordvoerder van de Raad van de Kinderbescherming Richard Bakker. „Deze vorm van adoptie is in Nederland niet toegestaan. Maar dit is een zeer uitzonderlijke zaak.”

Hilbrand Westra, voorzitter van belangenvereniging United Adoptees International (UAI), is het daar niet mee eens. Hij zegt dat de ouders van baby Donna „beloond worden voor fout handelen”. „Het is een zorgwekkende ontwikkeling dat ouders hun kind in het illegale circuit verkrijgen en later toch legaal pleegouderschap verwerven.”

Ook Gert Willemsen, voorzitter van de Landelijke Vereniging Adoptieouders, heeft „vervelende gevoelens” bij de kwestie. Toch is Willemsen niet ontevreden. „De rechter heeft zich kennelijk in het belang van het kind uitgesproken. Daarmee is de uitspraak van gisteren geen vrijbrief voor iedereen die op een illegale manier een kind wil verkrijgen.”

De toenmalig verantwoordelijk minister Donner (Justitie, CDA), was in 2005 bang voor precedentwerking. Sindsdien werken ambtenaren van Justitie (nu voor het ministerie van Jeugd en Gezin) aan een protocol om illegale adoptie verder te ontmoedigen.

Het Nederlandse echtpaar ‘kocht’ baby Donna in 2005 via internet van een Belgische vrouw en nam het mee naar hun woonplaats Leusden. De moeder had de baby echter al aan Philtjens en zijn vrouw beloofd. De vrouw had zich geïnsemineerd met het sperma van Philtjens. De biologische moeder vertelde Philtjens dat ze een miskraam had gehad en verkocht haar kind vervolgens op internet.

Philtjens wil zelf het gezag over Donna. De rechtszaak diende vorig jaar oktober. De rechter liet Donna toen bij haar Nederlandse pleegouders omdat ‘family life’ was ontstaan. De geborgenheid en gehechtheid van een gezinssituatie is een recht dat volgens het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens niet mag worden geschonden.

De rechter vond dat de Raad voor de Kinderbescherming eerst een onderzoek moest doen. Het rapport van de raad was in maart klaar en speelde gisteren een rol bij de rechtbank.

Het is nu heel belangrijk dat er geleidelijk aan contact ontstaat tussen Donna en haar biologische vader, zegt woordvoerder van de Raad voor de Kinderbescherming, Richard Bakker. Dat mag niet te abrupt gebeuren. Daarom krijgt Philtjens van de rechtbank nog geen omgangsregeling: het contact moet groeien.

Bovendien moet eerst het geruzie en juridische getrouwtrek stoppen wil de vader zijn dochter kunnen zien, vindt Jeugdzorg. „Het meisje moet zo snel mogelijk te weten komen dat ze een vader en een moeder heeft en dat ze door de vader gewenst is”, zegt Bakker. „Als ze oud genoeg is, zal ze zelf hierover vragen gaan stellen.” Philtjens brengt het contact met zijn dochter niet dichterbij door aan te kondigen dat hij doorgaat procederen. Hij heeft zijn dochter nog nooit gezien.

Als de pleegouders goed omgaan met het afstammingsverhaal, kan het gezin een officieel pleeggezin worden. Als het niet goed gaat, volgt uithuisplaatsing van Donna, zegt Bakker.

De rechtbank „heeft de indruk dat de pleegmoeder en haar partner zich onvoldoende bewust zijn van de eisen die de bijzondere ontstaansgeschiedenis van Donna aan hen als opvoeders stelt”. Daarom krijgen Donna en de pleegmoeder en haar partner nu begeleiding van Bureau Jeugdzorg. Bij belangrijke beslissingen heeft de gezinsvoogd een doorslaggevende stem.

Dat Donna nu in Leusden mag blijven, komt doordat rond de geboorte door justitie en jeugdzorg te lang getreuzeld is. België en Nederland schoven de zaak over en weer waardoor family life kon ontstaan. Tegen de biologische moeder loopt in België een strafzaak.