Chaos in Birma

Onoverzichtelijkheid is een onvermijdelijk gevolg, de eerste dagen na een natuurramp, maar het beeld van de situatie in Birma, vijf dagen nadat de cycloon Nargis er huishield, is wel erg vaag. Het isolement waarin de junta het land al jaren gevangenhoudt, is nu een extra handicap. Gelukkig neemt de internationale druk op het regime toe en zijn er aanwijzingen dat de muur die de militaire regering in figuurlijke zin heeft opgebouwd, barsten begint te vertonen.

Dat zal wel niet het gevolg zijn van de woedende woorden die filmacteur Sylvester Stallone – zijn laatste Rambo-film speelde zich deels af in Birma, althans zogenaamd – vanuit Japan tot de autoriteiten heeft gericht. Maar het heeft misschien wel te maken met de oproep van de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Kouchner, die vindt dat de wereldgemeenschap desnoods met geweld moet ingrijpen om de noodhulp waar de Birmese bevolking zo dringend om verlegen zit, ter plaatse te brengen. Hij beriep zich op het door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties aanvaarde beginsel dat inbreuk op de soevereiniteit van een staat gerechtvaardigd is als de regering haar burgers niet kan of wil helpen. Daarbij had de VN het oog op genocide, oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en etnische zuiveringen.

Over definities valt te twisten, maar het weigeren of slechts mondjesmaat toestaan van voedsel- en andere hulp in noodsituaties als nu in Birma, waar al tienduizenden doden zijn gevallen, is hoe dan ook een onmenselijke daad. Maar het is de vraag of een internationale interventie niet eerder averechts zou werken. Kouchners suggestie stuitte bij de VN dan ook op grote twijfel.

In de eerste plaats zal de hulp moeten komen uit de buurlanden van Birma, waarmee het bovendien samenwerkt in de organisatie voor tien Zuidoost-Aziatische landen, ASEAN. Deze organisatie, die in zulke situaties meestal een tandeloze indruk maakt, kan nu haar nut bewijzen. Er zijn ook berichten die erop duiden dat de hulpgoederen uit deze regio Birma wel bereiken. ASEAN deed vandaag aan de rest van de wereld de oproep hulpgoederen te blijven sturen naar Birma’s buurland Thailand, vanwaar ze verder zouden kunnen worden getransporteerd. Maar ook waren er tegenstrijdige berichten over drie Amerikaanse vliegtuigen met 45 ton voedsel aan boord die, onder andere vanuit Thailand, tot Birma zouden worden toegelaten. Het illustreert de chaotische situatie in en rond dit land.

Birma’s grootste buurman is China en vanuit de regering van dit land kwam vandaag de oproep aan Birma om buitenlandse hulpverleners zonder belemmering toe te laten. Het machtige China, verreweg de belangrijkste handelspartner van Birma, keek vorig jaar werkeloos toe toen de junta demonstraties van boeddhistische monniken en anderen gewelddadig onderdrukte. Als China ditmaal de diplomatieke druk op het land wel opvoert, kon dat weleens de sleutel zijn die de internationale gemeenschap, al is het maar tijdelijk, toegang tot Birma biedt.