Bonuscultuur banken zet aan tot fraude, zegt Nick Leeson

De Angelsaksische bedrijfscultuur maakt financiële instellingen fraudegevoeliger. In deze prestatiegerichte bonuscultuur, die overgewaaid is uit de Engelstalige landen, durven werknemers minder snel problemen aan te geven. Hierdoor kunnen fouten escaleren. Dat was de conclusie van de masterclass Risicomanagement aan de Haagse Hogeschool. De bevindingen kwamen uit onverdachte bron: een van de sprekers was Nick Leeson, wiens frauduleuze praktijken in 1995 de Britse bank Barings ten val brachten. Leeson deed jarenlang ongeautoriseerde beurstransacties, waarbij hij grote bedragen verdiende, maar ook enorme bedragen verloor: in totaal 1,4 miljard dollar. „De verliezen boekte ik op een geheime rekening met nummer 88888. Ik durfde mijn fouten niet toe te geven. Het was zwemmen of verzuipen bij Barings. Dus ik zwom.” Volgens Leeson hielden zijn meerderen onderzoeken van auditcommissies tegen, omdat zij zelf bang waren voor gezichtsverlies.

Leeson meent dat slecht risicomanagement nog veel voorkomt bij banken. Zo bleek eind januari dat Jérôme Kerviel, beurshandelaar bij de Franse bank Société Générale, 4,9 miljard euro had verloren met transacties die hij nooit had mogen doen.

Ralf Dekker, operationeel directeur bij Rabobank International, vindt dat de Angelsaksische bedrijfscultuur het risico op frauduleuze praktijken vergroot. „In Angelsaksische bedrijven geldt pay for performance. Daarom is er ook veel meer toezicht op de werknemers dan in landen met een Rijnlandse bedrijfscultuur.” Dit verhoogde toezicht is volgens Dekker niet wenselijk. „Mensen die iets weten, durven niets te zeggen. Controle is goed, maar vertrouwen is beter.” Een Kerviel-affaire bij de Rabobank is volgens Dekker „uitermate onwaarschijnlijk”.

Leeson moest voor zijn daden 4,5 jaar de gevangenis in. Tegenwoordig verdient hij zijn geld met toespraken over de preventie van beursfraude. Ook is hij directeur van de Ierse voetbalclub Galway. „Mijn zelfvertrouwen is herstellende, maar financieel gezien sta ik er niet goed voor.” Leeson heeft nog 100 miljoen pond (128 miljoen euro) schuld bij de curatoren van Barings.