Pot en blik

Een kleine fuck-up van de Britse chef-kok Gordon Ramsay. In zijn nieuwe kookboek Fast Food bereidt hij complete gezinsmaaltijden. In vrijetijdskleding klopt de trotse vader van vier de karbonaadjes en hakt verse kruiden klein. En dat alles in minder dan een uur. Inspirerend, maar bedrog, onthulde het Amerikaanse tijdschrift Slate. Want in zijn autobiografie Humble Pie (2006) geeft Ramsay ruiterlijk toe dat zijn vrouw niet in de hightech keuken mag waar de kookboeken gefotografeerd worden. Doordeweeks kookt zij, in de kelder. Of ze halen iets. „Ik ga ’s avonds niet staan kloten in de keuken.”

Het is een mooie illustratie van de nieuwste culinaire oorlog: pot en blik versus vers en zelf. Delia Smith, het culinair geweten van Groot-Brittannië, kookt op tv opeens met halffabrikaten. Haar boodschap: toe maar, het mag weer. Deze commerciële meesterzet steelt de nering van de vers-en-zelf-dominees. En Ramsay had al een standje gekregen van Delia voor zijn uitbundige gevloek op tv.

De Britse en Nederlandse eetcultuur zijn nauw verwant. Onder eethistorici bestaat een theorie dat in landen met een sterke hofcultuur de lagere klassen probeerden het ‘hoge eten’ naar de kroon te steken. Zo ontstonden er een haute en een basse cuisine die beide zo lekker mogelijk waren. In Britse en Nederlandse contreien daarentegen werden bescheidenheid en beheersing gepredikt. Dat leidde tot een cultus van schaarste doordeweeks, met enorme uitspattingen tijdens zon- en feestdagen. Moraaldichters als Cats keurden deze drankgelagen en vreetfeesten sterk af; soms trad men zelfs politiek op om excessen tegen te gaan.

Klinkt bekend?

Eten en moraal zijn sindsdien onlosmakelijk met elkaar verbonden. Golven van eetdominees zijn aangespoeld en weggeëbd.

Zo stonden pot en blik in de negentiende eeuw voor voedselveiligheid, in de twintigste eeuw voor emancipatie van de huisvrouw.

Nu, in de eenentwintigste eeuw, zijn ze het compromis tussen de onhaalbare beloften van het glossy kookboek en de verleiding van oncontroleerbaar kant-en-klaar.

Welkom terug, pot en blik.

Merel Boers