De handel van Poetin

De Russische president Poetin, die vandaag is afgetreden, heeft op de valreep de vrije wereldhandel een forse beperking opgelegd. Hij ratificeerde een wet die het de Russen mogelijk maakt in 42 strategische sectoren van hun economie buitenlandse investeringen tegen te gaan. Als het geen evident toeval was, zou het als een prompt antwoord kunnen worden beschouwd aan de Amerikaanse econoom Price, adviseur van president Bush, die maandag nog in de Financial Times rijke industrielanden opriep op te houden met het blokkeren van bedrijfsovernames.

Poetin, die tevens voorzitter is van Verenigd Rusland, verreweg de grootste partij in het parlement, ondertekende een wet die al drie jaar geleden was ingediend. Hoewel vanmiddag zijn opvolger Medvedev is geïnaugureerd als derde president van Rusland, bendrukt deze handtekening nog eens de bestendiging van Poetins macht. Hij is nu premier en het is de premier die de commissie voorzit die beoordeelt of buitenlandse investeerders aandelen mogen kopen in Russische bedrijven. Gaat het om meer dan 50 procent, dan kan de commissie ingrijpen. Dat is al mogelijk bij 25 procent als de buitenlandse aanbieder in handen is of onder controle van een overheid.

Het gaat niet om de geringste sectoren van de economie waarop Poetin c.s. greep willen houden: onder meer energie, media, mijnbouw, wapenproductie, atoomindustrie en ruimtevaart. In de commissie zitten ambtenaren van het ministerie van Economische Zaken, maar ook van de veiligheidsdiensten. Hun aanwezigheid onderstreept dat het niet alleen economische belangen zijn, die de Russische overheid in het vizier heeft.

Uniek is dat niet; andere landen, waaronder de VS, blokkeren overnames als zij menen dat dit de nationale veiligheid dient. Maar ook in steeds meer sectoren die daaraan niet direct gekoppeld kunnen worden, wordt het vrije verkeer van handel en kapitaal aan banden gelegd, zeker als buitenlandse staatsfondsen zich als investeerder melden. Zelfs in de Verenigde Staten kan die tendens toenemen, mocht straks een Democraat president worden. In de verkiezingscampagne heeft zowel Obama als Clinton in afkeurende bewoordingen gesproken over de vrijhandelsakkoorden met Canada, Mexico en Colombia. En in Europa vertoont de Franse president Sarkozy, over een kleine twee maanden voorzitter van de Europese Unie, overeenkomstig de traditie in zijn land, onmiskenbare protectionistische neigingen.

De internationale trend, ook bij de snelle groeilanden, dat overheden maatregelen treffen om hun eigen markten te beschermen tegen invloeden van buiten, valt te betreuren. Al te grote staatsinvloed is op den duur een belemmerende factor bij economische groei, zo heeft de geschiedenis bewezen. Bijvoorbeeld in Rusland. Vrije handel, gekoppeld aan goed functionerend toezicht en met een overheid die oog heeft voor een eerlijke verdeling van welvaart, is de beste garantie voor een florerende, internationale economie.