Clinton sluit een nederlaag niet langer uit

Hillary Clinton won gister nipt in Indiana en verloor ruim in North Carolina. De avond eindigde voor haar in een politieke, getalsmatige en financiële catastrofe.

Hillary Clinton, en haar man Bill en dochter Chelsea, gisteren in Indiana, waar ze nipt de Democratische primary won. In North Carolina won rivaal Barack Obama ruim. (Foto AFP) Democratic presidential hopeful U.S. Senator Hillary Clinton (D-NY) speaks as her husband President Bill Clinton, daughter Chelsea Clinton and Senator Evan Bayh (D-IN) stand behind her at the primary night event in the Egyptian Room of the Murat Centre May 6, 2008, in Indianapolis, Indiana. Sen. Barack Obama, (D-IL) and Senator Hillary Clinton (D-NY) continue the Democrats battle for their parties presidential nomination. Joe Raedle/Getty Images/AFP == FOR NEWSPAPERS, INTERNET, TELCOS & TELEVISION USE ONLY == AFP

Daar was de zoveelste onverwachte wending in de race om de Democratische nominatie. Wat vooraf was ingeschat als lastige verkiezingsdag voor Barack Obama, eindigde in een avond waarop Hillary Clinton, vergezeld door een droevig ogende Bill, voor het eerst liet merken dat opgeven voor haar niet langer uitgesloten is.

Obama behaalde gisteren niet alleen een onverwacht ruime zege in North Carolina, 56 om 42 procent. Ook slaagde hij erin de ‘zekere’ overwinning van Clinton in Indiana tot minimale proporties (51 om 49 procent) te beperken.

Met nog zes kleine voorrondes te gaan kan nu alleen een wonder (of een schandaal) hem van de nominatie afhouden.

Tot gisteren hielden beide kampen, gebaseerd op de laatste peilingen, rekening met een nieuwe ommekeer in deze slepende verkiezingscyclus. Na de nederlagen in Ohio (maart) en Pennsylvania (eind april), alsmede de controverse rond zijn ex-dominee, leek de senator uit Chicago rijp voor alweer een afstraffing.

Zijn ruime voorsprong in de peilingen in North Carolina slonk zienderogen, en zijn redelijke kansen in Indiana, grenzend aan zijn thuisstaat Illinois, leken verkeken.

Clinton speelde in op Obama’s belangrijkste zwakte – zijn elitaire imago onder blanke arbeiders – door vorige week als een volleerde populist een tijdelijke intrekking van de belasting op benzine te bepleiten. Hoge benzineprijzen zijn de Amerikanen nu eenmaal een gruwel.

Economen zeiden en masse dat Clintons plan niet werkt, maar kiezers leken er enthousiast over. En met de verheven houding waarmee Obama het voorstel afwees (‘dit is precies het soort politiek dat ik wil veranderen’) liep hij ook volgens supporters in de val die Clinton had opengezet.

Hij nam moedwillig het risico dat hij North Carolina ermee zou verliezen – daarmee Clinton een laatste kans in handen spelend om haar al grote achterstand weg te werken. De kwestie leende zich volgens haar ook voortreffelijk om supergedelegeerden, de partijbonzen die het laatste woord hebben, ervan te overtuigen dat Obama ongeschikt is voor de strijd met Republikeinen: te slap, te elitair. Geen nieuwe Kennedy – een nieuwe Kerry. Todat gisteravond zeven uur de eerste prognoses van Indiana binnenkwamen. Geen van de grote zenders durfden de verwachte winst van Clinton daar te voorspellen – een impasse die zich tot ver na middernacht zou voortslepen. En een half uurtje later, toen de stembussen in North Carolina sloten, kwamen ze allemaal met de prognose dat Obama daar gemakkelijk had gewonnen.

Vervolg Democraten: pagina 5

Clinton verliest steun supergedelegeerden

Zo werd het beeld van de laatste weken in een half uurtje ongedaan gemaakt. Clintons laatste kans in de strijd om de gedelegeerden was op slag verkeken. Toen gaandeweg de avond vast kwam te staan dat haar zege in Indiana maximaal een paar procent zou bedragen, was de ommekeer compleet: na de slechtste weken uit zijn campagne, zou Obama de dag afsluiten door zijn voorsprong in gedelegeerden, die tot gisteren circa 135 bedroeg, met naar schatting tien uit te breiden.

Omgekeerd eindigde de avond voor Clinton in een politieke, getalsmatige en financiële catastrofe. Alle argumenten waarmee ze supergedelegeerden probeert te overtuigen van Obama’s zwakte gingen onderuit.

Obama bleek de controverse over zijn ex-dominee wonderlijk snel te hebben verteerd. Ten opzichte van Ohio wist hij in Indiana relatief meer laaggeschoolde blanken aan zich te binden. En peilingen suggereerden dat zijn standpunt over de belasting op benzine door kiezers juist was gewaardeerd. „De uitslag laat zien dat mensen willen dat de politiek in Washington echt verandert’’, zei een geïnspireerde Obama.

Na vijftig voorrondes staan nu nog zes voorverkiezingen op het programma. Daarin zijn 217 afgevaardigden te verdelen. Na gisteren staat Obama een kleine 150 gedelegeerden voor, wat betekent dat Clinton in de resterende verkiezingen zo’n zeventig procent van de stemmen zou moeten winnen om hem in te halen. Een onwaarschijnlijk scenario: in drie van de zes resterende staten gaat Obama ruim op kop in de peilingen.

In theorie heeft Clinton ook nog een kansje als minimaal 65 procent van de 280 supergedelegeerden die nog geen voorkeur hebben uitgesproken, de komende weken voor haar zou kiezen. Alweer onwaarschijnlijk. De supergedelegeerden keren zich juist van haar af. In januari had zij ruim zeventig procent van de gecommitteerde supergedelegeerden achter zich, dat is inmiddels gezakt naar 52 procent. En na gisteren zullen weinig on-gecommitteerde supergedelegeerden reden zien haar kant te kiezen.

Verder maakte ze de laatste weken een groot punt van het feit dat in de voorrondes meer kiezers op haar dan op Obama hadden gestemd. Daarbij telde ze de spookverkiezingen van Florida en Michigan mee. En ze negeerde de resultaten van caucuses (die meestal geen opkomstcijfer publiceren). Maar na gisteren – Obama versloeg haar in North Carolina met ongeveer 250.000 stemmen – lukt het zelfs in het voordeligste scenario niet meer om te claimen dat zij de meeste stemmen kreeg.

Al in de tweede zin van haar bleke toespraak, gisteravond, vroeg Clinton nieuwe financiële steun van haar aanhangers. Een nieuw teken dat haar geld op is. Het verhaal circuleerde al dat ze haar campagne de laatste weken opnieuw met eigen geld in leven heeft gehouden. Zij benadrukte dat ze de strijd voortzet, en dat ze „recht op het Witte Huis” afstevent.

Evengoed liet ze merken dat ze een nederlaag niet langer uitsluit: ze zal in het najaar vurig campagne voeren voor Obama als hij wint, zei ze. Bill pinkte een traan weg, en ook dochter Chelsea wist haar treurigheid niet te verbergen.