Waarom krijgen we de hik?

Peter Brinkhorst en Anneke Rijnierse uit Utrecht krijgen vaak de hik na het nuttigen van „pittig voedsel”. Door te gulzig eten volgens de een, door de kruiden zegt de ander. Hoe krijg je de hik en wat is (in godsnaam) de functie?

Wat de hik veroorzaakt, weten we eigenlijk niet, vertelt medisch bioloog Gerd Bouma van de afdeling maag-, darm- en leverziekten van het VU Medisch Centrum in Amsterdam. Wat de hik feitelijk is, weten we wel: een ongecontroleerde samenspanning van het middenrif.

Als het middenrif (de spier tussen borstholte en buikholte) naar beneden beweegt, wordt de druk in de borstkas lager en adem je in. Als het middenrif zich ontspant, adem je weer uit. Als het middenrif onwillekeurig samentrekt, wordt er zo snel lucht ingezogen dat de stemspleet tussen de stembanden dichtklapt. Het gevolg is het kenmerkende, luide hikgeluid.

Of gekruid eten de hik veroorzaakt, kan Bouma niet bevestigen. „Het kan te maken hebben met een snelle vulling van de maag.” Ook alcohol kan de hik ontlokken: „Een verklaring zou kunnen zijn dat alcohol invloed heeft op de zenuwbanen die het middenrif aansturen.”

Tot zover de acute hik, die iedereen weleens heeft. Bouma onderscheidt daarnaast de chronische hik, die langer duurt dan 48 uur. Deze hik kan spontaan ontstaan, waarvoor weer geen verklaring is. Chronische hik kan ook een symptoom zijn van andere ziekten. Als de zenuwen die het middenrif aansturen geprikkeld worden, bijvoorbeeld door een tumor, kan die spier gaan samentrekken. Een beroemd geval is paus Pius XII (1876-1958) die de laatste vier jaar van zijn leven ernstig hikte door keelkanker. Een ‘mild’ voorbeeld is de vijftienjarige Jennifer Mee uit Florida, die vorig jaar internationale bekendheid kreeg omdat ze vijf weken de hik had. De chronische hik op zich is niet dodelijk. Bouma: „De Amerikaan Charles Osborne had 69 jaar en 5 maanden de hik, en leidde een normaal leven.”

De manieren om van de hik af te komen, zijn bekend: je adem inhouden, water drinken, flink schrikken. Maar van al deze remedies is de effectiviteit nooit wetenschappelijk aangetoond. En om de hik nog mysterieuzer te maken: hij heeft voor zover bekend geen functie.

Een Franse medicus heeft een evolutionaire verklaring voor de hik. Lees meer via nrcnext.nl/links