Nieuw-Zeeland renationaliseert spoor

De staat wordt weer volledig eigenaar van de spoorwegen in Nieuw-Zeeland. Vier jaar nadat de Labourregering de railinfrastructuur al had teruggekocht, kondigde minister-president Helen Clark gisteren aan dat de regering de spoor- en veerbootactiviteiten van het Australische transportbedrijf Toll Holdings voor 665 miljoen Nieuw-Zeelandse dollar (340 miljoen euro) zal terugkopen. Daarmee komt een eind aan een periode van vijftien jaar privatisering.

„De verkoop van onze publieke spoorwegen in de jaren negentig en de manier waarop het materiaal sindsdien is verslechterd, zijn een pijnlijke les voor Nieuw-Zeeland”, zei minister van Financiën Michael Cullen in een verklaring.

Volgens Clark is de aankoop een centraal onderdeel van Nieuw-Zeelands duurzaamheidstrategie. Haar regering vindt dat meer vracht per spoor kan worden vervoerd wanneer er in spoor en treinen wordt geïnvesteerd. Dat zal moeten leiden tot minder broeikasuitstoot, veiliger en rustiger wegen en betere planning.

Een nieuwe rol voor passagiersvervoer op de lange afstand is onwaarschijnlijk. In Nieuw-Zeeland rijden er voor passagiers alleen nog trage langeafstandstreinen op toeristische routes. Wel wil de staat investeren in forensenvervoer per spoor in de grootste steden Auckland en Wellington. „De staat zal niet noodzakelijkerwijs winst gaan maken met het spoor”, aldus Clark.

De spoorwegen werden in 1993 geprivatiseerd, maar dat leidde niet tot meer efficiëntie en nieuwe investeringen. „De modernste locomotieven in de vloot zijn dertig jaar oud. Het is een regelrecht wonder dat treinen die uit één plaats vertrekken elders aankomen”, schamperde een waarnemer vandaag. Ook de railinfrastructuur van het spoorwegnet, dat zich wegens het bergachtige terrein van smalspoor bedient, is vaak hopeloos verouderd.

In de Nieuw-Zeelandse geschiedenis speelden de spoorwegen een grote rol bij de ontwikkeling en ontsluiting van het land. Veel Kiwi’s hebben een nostalgische passie voor hun treinen. Ze waren kwaad toen sommige oorspronkelijke financiers van het Amerikaans-Nieuw-Zeelandse consortium van het geprivatiseerde bedrijf Tranzrail individuele bedrijfsmiddelen verkochten. Er waren ook verdachtmakingen tegen hen van handel met voorkennis. Ze zouden een groot deel van hun aandelen hebben verkocht terwijl ze wisten dat er financiële problemen met het bedrijf op komst waren. De waarde van de aandelen kelderde daarop snel. De financiers hebben geen schuld bekend en zijn ook niet veroordeeld, maar hebben wel een vrijwillige betaling van 27 miljoen Nieuw-Zeelandse dollar aan de gedupeerde aandeelhouders gedaan.

Clarks Labourregering kocht eerder al de meeste aandelen van de nationale luchtvaartmaatschappij Air New Zealand terug en startte ook een nieuw bankbedrijf dat moest concurreren met de banken in het land die alle in buitenlandse handen waren gekomen. De beslissing om de spoorwegen te renationaliseren wordt als een populair besluit gezien in een verkiezingsjaar, waarin Labour volgens de peilingen een achterstand heeft op de conservatieve oppositie. De leider van de Nationale Partij John Key zegt dat hij een tegenstander is van de aankoop, maar dat een door hem geleide regering de spoorwegen niet onmiddellijk zal verkopen.