Hu treft in Tokio zwakke premier

De Chinese president Hu Jintao is in Japan om de betrekkingen te verbeteren. Maar daar treft hij een zwakke premier Fukuda die vooral door binnenlandse zorgen wordt beheerst.

Het bezoek van president Hu Jintao van China aan Japan moet een impuls geven aan de moeizame relatie tussen de beide landen. De snel gegroeide en zich nog steeds ontwikkelende economische banden tussen de twee naties maken goede diplomatieke relaties noodzakelijk.

De verhouding tussen China en Japan is sinds het bezoek van Hu’s voorganger Jiang Zemin tien jaar geleden uitgesproken koel geweest. Toen zette Jiang de toon door tijdens zijn bezoek aan Japan in het bijzijn van zijn gastheren kritiek te uiten over het beladen en in China zeer gevoelig liggende oorlogsverleden van de Japanners. In de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw bezette Japan het noorden van China. Daarnaast richtten Japanse troepen in 1937 in het nabij Shanghai gelegen Nanking een bloedbad aan.

De in 2006 afgetreden Japanse premier Junichiro Koizumi maakte de situatie niet eenvoudiger door buitenlandse protesten te negeren en jaarlijks de Yasukuni tempel te bezoeken, waar naast Japanse oorlogsslachtoffers ook een aantal beruchte oorlogsmisdadigers uit de Tweede Wereldoorlog worden herdacht.

Konden Japan en China zich tien jaar gelden nog de luxe veroorloven om ruzie te maken over het verleden, nu ligt dat ingewikkelder. Want sinds vorig jaar zijn niet meer de Verenigde Staten de grootste handelspartner van Japan, maar is China dat. Daarnaast investeerde Japan de afgelopen drie jaar meer dan 12 miljard euro in China. De twee Aziatische grootmachten zijn dus alleen al om economische redenen op elkaar aangewezen.

In de aanloop naar het bezoek van de Chinese president heeft Peking daarom bij herhaling benadrukt te hopen op een ‘warm voorjaar’ om de verkilde betrekkingen tussen de twee landen te ontdooien.

China mag zich enthousiast op de ontspanning werpen, het is de vraag of Japan de Chinese intenties met eenzelfde voortvarendheid op kan pakken.

Als Fukuda morgen zijn Chinese collega Hu de hand schut, heeft de Japanse premier een zware week achter de rug. Zijn populariteit daalde eind vorige week volgens een opiniepeiling van het Japanse blad Asahi naar een dieptepunt van 20 procent.

De Japanse premier worstelt sinds vorig jaar met een door de oppositie gecontroleerd Hogerhuis dat keer op keer zijn beleidsvoorstellen wegstemt. Daarnaast gaat er veel mis bij de invoering van een nieuwe gezondheidsverzekering voor ouderen en slaagde hij er pas na veel politiek geweld in om een onpopulaire belasting op benzine door te voeren.

„De zwakke positie van Fukuda is slecht voor de internationale reputatie van Japan”, stelt Phil Deans van de Temple University in Tokio. En dat terwijl juist dit jaar de Japanse premier de gastheer is van een aantal belangrijke topontmoetingen. „Hu Jintao is nu in Tokio en de G8 vergaderen deze zomer in Japan”, somt Deans de belangrijkste afspraken op. „De wereldleiders die Fukuda ontmoeten zullen door zijn zwakke binnenlandse positie niet goed weten wat zij aan hem hebben.”

Het probleem van de zwakke Japanse premier is voorlopig nog niet opgelost. „Het is windstil”, omschrijft Deans de politieke patstelling die in Japan is ontstaan. Volgens Deans moet het initiatief van binnen Fukuda’s liberale LDP komen, want alleen de regeringspartij kan nieuwe verkiezingen uitschrijven. Maar mogelijke opvolgers houden zich daar stil uit vrees voor de dreigende verkiezingsnederlaag.

Hu en Fukuda brengen tijdens het bezoek een gezamenlijke verklaring naar buiten. Daarin zullen zij naar verwachting de noodzaak tot samenwerking benadrukken. Maar Hu zal de zowel in China als in Japan moeilijk te verkopen boodschap over het aanhalen van de betrekkingen voorlopig alleen uit moeten dragen. Zolang de Japanse premier vast zit in de binnenlandse politiek, lijkt zijn buitenlandse slagkracht beperkt.