Hans Jansens misleidende en populariserende uitleg

Hans Jansen: Islam voor varkens, apen, ezels en andere beesten. Van Praag, 199 blz. € 12,50

Behalve de Koranbewerking van Kader Abdolah verscheen er een andere invloedrijke poging om de Koran voor een groter publiek te ontsluiten. Arabist Hans Jansen publiceerde drie populariserende boekjes over de islam en de Koran (Zelf Koranlezen; Bombrieven en Islam voor varkens, apen, ezels en andere beesten), waarvan de laatste in de CPN-bestsellerslijst staat.

Dat Jansen hierin duidelijk stelling neemt zij hem gegund. Problematisch is de slordigheid waarmee hij te werk gaat. In Zelf Koranlezen is Jansens visie op de abrogatie of herroeping van specifieke Koranverzen op basis van een latere openbaring bijvoorbeeld problematisch. Zo beweert hij dat het beroemde vers ‘in religie bestaat geen dwang’ (2.256), dat tolerantie en godsdienstvrijheid kan legitimeren, door latere, militantere verzen zou zijn herroepen. Het is niet duidelijk wie zijn autoriteit is voor deze opvatting. Vervolgens legt Jansen een aantal soera’s voor de beginnende lezer uit. Bizar genoeg doet hij dat vooral met een veelvuldig beroep op het werk van Christoph Luxenberg. Luxenbergs werk is onder islamwetenschappers niet onomstreden; erger, het is voor een beter begrip van de Koran en van de hedendaagse islamitische wereld overbodig, omdat geen moslim de Korantekst ooit begrepen heeft op de manier die hij voorstelt.

Jansens insinuatie dat de Koran ongelovigen uitmaakt voor apen, ezels en varkens is onzin. Zo zegt vers 62.5 niet dat joden ezels zijn: het vergelijkt ongelovige joden met ezels die een te zware last dragen. Ofwel Jansen ziet zulke elementaire tekstuele onderscheiden over het hoofd, maar dan deugt hij niet als wetenschapper; of hij negeert ze opzettelijk en misleidt daarmee welbewust zijn publiek – wat nog veel erger is.

Michiel Leezenberg