Allah is geen man

Filosofe Asma Barlas, een in Pakistan geboren Amerikaanse en praktiserend moslim, schreef onder (veel) meer ‘Believing Women in Islam (2005). Haar uitgangspunt in dit boek is dat niet de boodschap, maar de patriarchale interpretatie van de Koran vrouwen onderdrukt. Barlas: „De Koran leert ons dat God mannelijk noch vrouwelijk is, niet is geschapen, eenvoudigweg ‘onvoorstelbaar’ is – ook al gebruiken we het woord ‘hij’ voor God, terwijl God geen man is of daarop lijkt.”

„Er is dus geen enkele reden voor een God die uitstijgt boven geslachtelijke verschillen, om zich uit te spreken voor zulm, het Arabische woord voor ‘een ander zijn rechten ontzeggen’ of ‘verplichtingen jegens een ander niet nakomen’, dus ook voor schending van vrouwenrechten. De Koran leert dat mannen en vrouwen zijn geschapen uit dezelfde materie, uit elkaar voortkomen, beoordeeld zullen worden volgens dezelfde morele maatstaven en dezelfde straffen zullen ondergaan.”

Volgens Koranvers 4:35 verdient een ongehoorzame vrouw slaag.

„Gehoorzaamheid betekent niet dat de vrouw de man moet gehoorzamen, maar dat beiden God moeten gehoorzamen. En de Arabische stam ‘drb’ (adribu), wordt in de Koran gebezigd in zeventien verschillende betekenissen. Slaan is er maar één. Als je het woord ‘drb’ ook kunt lezen als ‘scheiden’, ‘weggaan’ of ‘een voorbeeld stellen’, waarom hebben wij als moslimgemeenschap dan de meest negatieve gekozen? De Koran wekt ons op hem te lezen naar zijn best mogelijke betekenissen – en dat is een gewichtig, onvoldoende nageleefd beginsel bij het lezen van de Koran. Waarom ‘slaan’ kiezen als de Koran elders zegt dat mannen soms met vrouwen zijn getrouwd die hun vijanden zijn en hen toch vriendelijk moeten bejegenen?”

In vers 4:34 staat toch dat ‘de mannen boven de vrouwen zijn gesteld’?

„Het gaat hier om het woord qaw-wamun. Dat wordt gewoonlijk uitgelegd als ‘supervisie’. Mannen zouden dan boven vrouwen zijn gesteld. Als mannen werkelijk de leiding hebben over vrouwen, zou de Koran niet leren dat mannen en vrouwen elkaars aulia (gids, vrienden) zijn. Als moslims geloven dat er geen inconsistenties staan in de Koran, dan is het zaak álles te lezen en er niet, zoals de duivel, hier en daar een woord uit te lichten. Het woord ‘qawwamun’ is door vroege moslimexegeten, zoals de Pers Al-Tabari (838-923 n.Chr.), gelezen als ‘de familie onderhouden’.

„De Koran sprak tot de mensen van veertien eeuwen geleden in een taal, in metaforen en allegorieën die zij begrepen. In een samenleving en in een tijd waarin mannen hun pasgeboren dochters levend konden begraven in het zand en hun gang konden gaan met vrouwen was dit misschien begrijpelijke taal. Ik beweer niet dat de Koran een 21ste-eeuwse feministische tekst is. Want dat geloof ik niet.”

U draagt geen hoofddoek. Waarom niet?

„Er staat nergens in de Koran dat je een hoofddoek moet dragen. Het woord hijab betekent eerbaarheid, van vrouwen én mannen.”