Goed dood

In Huntsville, Texas worden de voorbereidingen getroffen voor een inhaalslag. Een half jaar lang werd daar de geïnstitutionaliseerde moord stilgelegd in afwachting van een uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof. De vraag waarover de opperrechters zich bogen luidde: is de dodelijke injectie ‘een wrede en ongebruikelijke straf’? Een gemakkelijke vraag met een gemakkelijk antwoord waar niet bijster veel wijsheid voor nodig is, zou je zeggen, maar niet in de Verenigde Staten.

Zes maanden duurde het voordat zeven van de negen rechters tot de conclusie kwamen dat er niks mis mee is: eerst anesthesie, dan een spierverlammend middel en vervolgens iets wat het hart doet stoppen. Het risico van pijn bij gebrekkige anesthesie, waarvoor grote Amerikaanse artsenverbonden hadden gewaarschuwd, was niet ‘intolerabel’.

Opmerkelijk aan de uitspraak was niet het vonnis zelf, maar de dissidente stemmen. De belangrijkste bleek nota bene die van de 88-jarige John Paul Stevens, al 32 jaar lid van het Hof en al die tijd overtuigd voorstander van de doodstraf. Meer dan duizend executies had hij ervoor nodig gehad om tot inkeer te komen. De „nodeloze beëindiging van levens” bleek tóch in strijd met de grondwet, aldus Stevens. De doodstraf zou vooral uit gewoonte worden opgelegd – niet na ampel beraad.

Een weifelende opperrechter. Reden genoeg om het gepruts met injectienaalden en dodelijke vloeistoffen compleet stil te leggen. Hoeveel executies zullen volgen voordat anderen tot inzicht komen? Is twijfel niet de belangrijkste reden om archaïsche straffen uit te bannen?

Geen hoop in Huntsville – het executiecentrum van de westerse wereld. Daar is death row geen rij meer, maar een complex. 369 ter dood veroordeelde mannen en vrouwen die wachten op hun beurt. Zoals Jack Harry Smith, dertig jaar geleden veroordeeld wegens moord. Zijn moment is nabij, wil het heten. Of het een opluchting is, vraagt iemand die het leven is gegund. „In zekere zin wel ja”, zegt hij gelaten.

Schuld heeft hij nooit bekend.

Geen inkeer die hem redden kan.

Floris-Jan van Luyn

Floris-Jan van Luyn is journalist en filmmaker