Einde aan eeuwigheid

Saparmoerat Nijazov, de voormalige leider van Turkmenistan, overleed in 2006. Maar hij staat nog altijd als gouden standbeeld in het centrum van de Turkmeense hoofdstad Asjgabat. Zijn twaalf meter lange verschijning siert de top van een twintig verdiepingen tellend flatgebouw en roteert met de zon mee. Aldus kan de Vader des Vaderlands de stralende toekomst van zijn land blijven ervaren. Maar nu komt er een einde aan die eeuwigheid. Want de huidige Turkmeense leider, Goerbangoeli Berdymoechamedov wil dat de beeltenis van zijn voorganger wordt weggehaald om zijn dagen te slijten in een buitenwijk van de stad, laag bij de grond en op een gewone sokkel.

Nijazov, die zich Türkmenbasji (Vader van alle Turkmenen) liet noemen, heerste 21 jaar lang als een despoot over het energierijke Centraal-Aziatische land. In navolging van veel communistische leiders ontwikkelde hij een extravagante persoonlijkheidscultus. Het land werd volgezet met zijn standbeelden. Ook vernoemde hij dagen en maanden naar zichzelf en zijn familieleden. Zijn boek met morele codes was verplicht leesvoer voor schoolkinderen en ambtenaren. In zijn laatste levensjaren gebruikte Nijazov de inkomsten uit de verkoop van energie om gigantische projecten mee te financieren, zoals een enorm met mensenhanden aangelegd meer in de Karakum-woestijn en een uitgestrekt cipressenwoud om het woestijnklimaat mee te kunnen veranderen.

Berdymoechamedov geldt als een softere versie van zijn voorganger. Zo wil hij zijn vijf miljoen zielen tellende land openstellen voor de buitenwereld. Maar het ziet er niet naar uit dat er onder zijn bewind een einde komt aan de éénpartijstaat. Om over een vrije pers nog maar te zwijgen.