Een blije bedrieger die precies weet wat hij wil

Een feestbeest. Maar ook een integer gozertje. Amper zes jaar oud wist Hans Klok dat hij beroemd wilde worden. Zijn geheim? „Hij heeft zelfspot, staat niet boven zijn publiek.”

Verdwijnen en weer verschijnen – met zijn Houdini-trucs is illusionist Hans Klok een internationale top-act aan het worden. Maar de man met de wapperende, blonde haren die de snelste illusionist ter wereld wordt genoemd, is naast het toneel veel minder punctueel met verschijnen. Hans Klok heet Hans Klok, maar hij is altijd te laat, klagen zijn familieleden, zijn vrienden en collega’s.

Is de geluidsband met de intromuziek van zijn show gestart, ontstaat er paniek achter de schermen omdat de illusionist op het toilet zit. Of hij belt zijn moeder of ze vast koffie wil zetten, want hij komt eraan. Een uur later is hij er vaak nog niet, zegt Gerda Klok. „Tegenwoordig zet ik het koffiezetapparaat pas aan waneer Hans zijn auto voor de deur parkeert.”

Zanger Gerard Joling pikt die lakse houding soms niet. „Op tijd komen is een kracht in dit vak”, houdt hij zijn vriend en collega voor. Maar net als de andere mensen rond de illusionist is Joling verder opvallend mild over Klok. „Hans is een integer gozertje, een gevoelsmens”, zegt de zanger. Anderen noemen hem een lieverd (zijn tante Klasien), een feestbeest (zijn voormalig assistente Sittah Koene), een man met een waanzinnige passie (zijn werkgever Joop van den Ende) of een blij en positief mens (partner Frank Gutteling).

Een solist die zijn werk altijd voor laat gaan en tegelijkertijd door zijn innemende persoonlijkheid iedereen voor zich wint. Zo’n man met twee gezichten leek Antoinette Beumer heel geschikt als hoofdpersoon voor een documentaire. Samen met Maaik Krijgsman volgde Beumer de illusionist drie jaar lang, voor de in november verschenen documentaire See you in Vegas.

„Hans weet precies wat hij wil”, zegt Beumer. „Als je daar niet in mee kan gaan, laat hij je keihard vallen, zoals met zijn broer Wouter is gebeurd.”

Toch begrijpt de cineaste waarom Klok omringd wordt door zoveel mensen die hem op handen dragen. „Het werkt verslavend: iemand die zo goed weet wat hij wil. Na drie jaar in zijn gezelschap moest ik afkicken. Mijn eigen gedrevenheid valt in het niet vergeleken met zijn doorzettingsvermogen.”

Talloos zijn de anekdotes over de brandende ambitie die Klok van kinds af aan drijft. Moeder Gerda Klok: „Toen Hans zes jaar oud was, liep ik zijn kamer binnen omdat we gingen eten. Stond hij met de beddensprei om zijn nek buigingen te maken. Wat doe je, vroeg ik verbaasd. ‘Ik ben het publiek aan het bedanken’, zei hij.”

Nicht Anita Doornbosch: „Hij had als kind een koffer met sterretjes en zijn naam erop. Als een douanier op Schiphol vroeg wie Hans Klok was, dan antwoordde hij: ‘Wacht maar’.”

Al bijna dertig jaar treedt Klok op. In het begin van zijn loopbaan toverde hij vooral duiven uit zakdoekjes, op een kar op de markt en bij carnavalsverenigingen. Op zijn zeventiende sloot hij zijn eerste contract, met een nachtclub in Apeldoorn waar hij in schoolvakanties werkte. Zonder diploma verliet hij een jaar later de moedermavo om fulltime te gaan goochelen.

Van zijn doel maakte de zoon van een elektrotechnicus uit Purmerend nimmer een geheim. „See you in Vegas”, was zijn vaste afscheidsgroet op de bühne. Na ruim twintig jaar schnabbelen verwezenlijkte Klok afgelopen zomer zijn jongensdroom. Als eerste Nederlandse artiest stond hij met een eigen show op The Strip in Las Vegas, het centrum van de Amerikaanse amusementsindustrie.

In het theater van hotel Planet Hollywood gaf Klok 144 voorstellingen van The Beauty Of Magic, de show waarmee hij de komende maanden langs theaters in Nederland trekt en waarmee hij donderdag voor de koningin mag optreden, op het jubileumfeest van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Geen Amerikaanse glittershow met topless danseressen, maar een familievoorstelling. In hoog tempo worden spectaculaire verdwijntrucs met showballetten omlijst. Een voorstelling waarin Klok zijn levensverhaal vertelt, van de Jumbo-goocheldoos die hij op zijn tiende verjaardag van opa cadeau kreeg tot het moment dat hij met zijn kunsten de wereld in trok.

Jeugdvriend Peter Vogel, Nederlands kampioen Table Magic (klein goochelwerk) en organisator van workshops zakkenrollen, is niet verbaasd dat Klok uiteindelijk in de voetsporen is getreden van zijn jeugdhelden Siegfried & Roy, de Duitse illusionisten die decennialang de ongekroonde koningen van Las Vegas waren. Met drie andere jongetjes bezochten Vogel en Klok 28 jaar geleden iedere donderdagavond goochelclub Merlin in Amsterdam. Vogel: „Hans was van ons het meest gedreven. Niks anders interesseerde hem. Hij won bijna alle wedstrijdjes. Hij sprak ook voortdurend over theater, over Marlene Dietrich, Bette Davis en andere filmsterren. Bij een gezamenlijke wintersportvakantie oefende Hans in de skilift steeds zijn kaartmanipulaties. Zo fanatiek, dat zijn vingers er van gingen bloeden.”

Zijn gedrevenheid wordt ook geroemd door journalist Jacques d’Ancona, die met Klok bevriend is sinds hij hem 24 jaar geleden als jurylid moest beoordelen bij de talentenshow de Parade der besten. Klok combineert een groot technisch vermogen met een empathische verschijning, zegt d’Ancona. „Nooit wekt hij de illusie een bovenmenselijke krachtpatser te zijn, zoals hypnotiseur Rasti Rostelli. Het is bedrog en daar maakt hij geen geheim van. Hans heeft zelfspot, hij staat niet boven zijn publiek. Met die houding wint hij sympathie.”

Met steun van vader Klaas, die zijn zaken waarnam en als oud-elektrotechnicus veel energie stak in het verbeteren van de verdwijnkisten van zijn zoon, groeide de act van Klok halverwege de jaren negentig uit tot een heus bedrijf: één assistent, twee assistenten, technici, vrachtwagens enzovoorts.

Collega Peter Vogel: „Vaak zeiden we tegen Hans ‘waarom ga je niet door met table magic’? Zonder investeringen kun je daarmee op feesten en partijen goed geld verdienen. Hans antwoordde altijd dat hij beroemd wilde worden.”

Na een aantal jaren grote theatertournees te hebben gedaan, ging Klok in 2000 bijna failliet. Zijn vader en hij, ze waren te ambitieus geweest, hadden te veel geld gestoken in het aankopen van dure illusies.

Om een schuld van twee miljoen gulden weg te werken, tekende hij een groot contract bij De Efteling. Pyrotechnicus Charles Jacques, de man die al jaren het vuurwerk in zijn shows regelt: „Een ander zou misschien de WW in zijn gegaan, zo slecht stonden de zaken ervoor. Maar Hans was niet te beroerd om zeven dagen in de week vijf shows per dag te doen.” Frank Gutteling, al bijna achttien jaar de partner van Klok: „Als Hans lang niet optreedt, wordt hij onrustig en chagrijnig. Dan is hij in staat om een schnabbeltje op een biljart aan te nemen, om maar weer wat om handen te hebben. Hans heeft voortdurend de bevestiging nodig dat hij het nog steeds kan.”

Toen Klaas Klok zes jaar geleden onverwacht op 61-jarige leeftijd overleed, ontbood Hans zijn vier jaar oudere broer Wouter op kantoor met de vraag of hij voortaan zijn zaken wilde behartigen. Als hoofd van een lagere school had Wouter weinig op met de wereld van zijn broer. Maar een verzoek van een familielid weiger je niet, zegt de oudste Klok. Toen hij bij een teamvergadering op school zijn vertrek wilde aankondigen, lag de Privé op tafel. Zijn broer had al aan een journalist verteld dat hij zijn manager zou worden. „Typisch Hans”, zegt Wouter lachend.

Na vier ‘tropenjaren’ concludeerde Wouter Klok dat zijn broer een geldschieter nodig had. „Ik stelde voor om een show in Ahoy te organiseren en daarvoor alle grote promotors uit te nodigen.” Dat idee, zegt Wouter Klok, is zijn belangrijkste toevoeging aan de carrière van zijn broer geworden: producer Joop van den Ende, ex-buikspreker en oud-goochelaar, kwam kijken en raakte enthousiast. Stage Entertainment, het internationale theaterbedrijf van Van den Ende, nam Hans Klok Illusions BV over, inclusief de illusies, maar exclusief zijn management.

In de documentaire van Beumer en Krijgsman zegt Hans tegen Wouter dat hij zijn plaats bij Van den Ende „moet verdienen”. Wouter Klok is inmiddels weer hoofd van een lagere school, maar vindt niet dat zijn broer hem heeft laten vallen. „Hans heeft een tunnelvisie, dat is zeker waar. Maar we zijn nooit gebrouilleerd geraakt.”

Van den Ende investeerde zeker 25 miljoen euro in Hans Klok. Om zijn nieuwe werknemer in de Verenigde Staten aan naamsbekendheid te helpen, contracteerde hij bijvoorbeeld de Canadese seksbom Pamela Anderson als assistente, naar verluidt voor een miljoen dollar per maand. Een stap die niet alleen tot een stroom van berichten leidde in Nederlandse roddelbladen: ‘Pamela verliefd op Hans Klok’.

Jan Verveer, uitvoerend producent van de recente Klok-show: „Pamela heeft er voor gezorgd dat Hans voortdurend in Amerikaanse talkshows moest verschijnen. Op straat werd Hans regelmatig aangesproken: Are you that magician?”

Toch bestaat in zijn omgeving inmiddels twijfel of Klok bij Stage Entertainment wel op zijn plaats is. Zijn partner Frank Gutteling: „Ze missen daar de expertise om Hans echt verder te helpen.”

Theaterkenner Jacques d’Ancona: „Joop heeft Hans geïnspireerd en veel voor zijn naamsbekendheid gedaan. Maar hebben de medewerkers van Stage Entertainment wel voldoende verstand van magie?”

Wouter Klok is ervan overtuigd dat het goed voor zijn broer is dat Stage Entertainment het in september aflopende contract niet verlengt. „Hans wordt door Van den Ende in een keurslijf gedwongen. Stage Entertainment is een mooi bedrijf en hun pr-machine is fantastisch, maar voor illusionisme hebben ze niet de juiste mensen. Zie het als een bakkersketen die een drogist koopt.”

De oudste Klok had gehoopt dat Van den Ende meer geld had gespendeerd aan het bedenken van een show met nieuwe, fantastische trucs. „Ze hebben de materie onderschat en Hans te weinig bij het creatieve proces betrokken. Stage Entertainment had minder eigenwijs moeten zijn en meer geduld moeten hebben.”

Uitvoerend producent Jan Verveer bevestigt dat het huidige contract met Klok niet wordt verlengd. „In Duitsland en Nederland oogsten we nu wat we in Las Vegas hebben gezaaid. Door het Amerikaanse avontuur is de marktwaarde van Hans enorm gestegen. Maar hij kan niet elk jaar een grote theatertournee door Nederland doen. Bovendien is het de ambitie van Hans om ook op te treden in Macau, Dubai en Sjanghai. Dat is buiten ons territorium, daar ligt onze expertise niet.”

Volgens Verveer kan Klok internationaal beslist doorbreken. „De volgende stap is terug naar Amerika. Daar moet hij de komende jaren zijn naam bevestigen.”

Broer en oud-manager Wouter Klok: „Hans is nu bijna veertig. Het wordt tijd dat hij nadenkt waar hij over tien jaar staat. Op zijn vakgebied is mijn broer een Mozart. Hij is echt van een andere orde dan David Copperfield [de bekendste illusionist ter wereld, red.]. Technisch beter, sneller en fitter, met meer charme. En Hans ziet er ook nog eens beter uit. Maar voor een illusionist uit Nederland is het marketingtechnisch lastig om boven een Amerikaan uit te steken. Hans moet nu op zoek naar een producent die de ultieme show met hem wil maken.”

Vriend Gerard Joling: „Ik hoop dat Joop van den Ende na september op hem blijft letten. Hans is te goed van vertrouwen. Hij heeft een goede stuurman nodig.”

Een vergelijkbaar advies komt van Jacques d’Ancona: „Hans is te eager. Hij heeft visie op de materie, maar te weinig visie op zijn horizon. Waar wil hij naar toe? Hij moet kiezen voor het grote en meer afstand nemen. Bijvoorbeeld niet ‘ja’ zeggen tegen elke journalist en elk aanbod. Een vorm van onbereikbaarheid draagt als ster bij aan status. Hans is nu een ontzettend aaibaar knuffelhondje. Hij is een grote, blonde god die voortdurend gretig aan het slurpen is uit de bron van het succes. Maar die bron kan daardoor ook een keer opdrogen als hij niet oplet.”

‘The Beauty Of Magic’ toert tot eind juni door Nederland. Zie www.hansklok.nl. De documentaire See you in Vegas van Antoinette Beumer en Maaik Krijgsman is deze week op dvd verschenen.