Woeker je rijk

In de financiële wereld gelden drie ijzeren wetten die alle medewerkers moeten respecteren, van de jongste bediende op het minimumloon tot aan de hoogste baas die met een paar miljoen per jaar naar huis gaat, ongeacht zijn prestaties.

De eerste van die wetten – eigenlijk gouden regels – luidt: liever vandaag omzet, dan morgen. Praktisch gezegd: haal verdiensten naar voren en schuif potentiële verliezen stiekem naar de toekomst. Dat mes snijdt aan twee kanten. Je krikt de jaarcijfers en bedrijfswinsten op, wat de beurskoers van de onderneming op peil houdt. Wat niet weet, dat niet deert. Ook je personeel blijft tevreden. Hun bonussen lopen geen gevaar, ongeacht verborgen verliezen, de zogeheten ‘vuiltjes’ of ‘lijken in de kast’.

Ligt er dan helemaal niemand wakker van deze louche strategie? Nee, want de tweede gouden regel luidt: binnen is binnen. Een winstuitkering wordt zelden teruggevorderd wanneer deze later onterecht blijkt te zijn geweest. Je kunt hoogstens na een paar jaar ontslagen worden, maar die schade is al afgedekt in je contract: de gouden handdruk.

Wie deze ijzeren wetten doorgrondt, verbaast zich niet over de kredietcrisis die vanuit de Verenigde Staten over de wereld raast. Bedrijven en mensen die aan de oorzaak ervan verdienden, wisten al jaren dat de klap ooit komen zou. Ze dachten echter: na ons de zondvloed. Dat is wet drie.

Vanuit economisch oogpunt is dat een heel gezonde redenering. Wie in de zeven vette jaren genoeg vermogen verzamelt en dat goed belegt, komt de magere jaren glimlachend door. Daarna begint het spel opnieuw, want de financiële wereld is een aaneenschakeling van hoogte- en dieptepunten in golven van vijf tot tien jaar. Net als de carrières in die business.

Leeft er dan helemaal niemand mee met de klant, de consument, de man of vrouw die de rekening betaalt? Nee. Naar buiten draag je uit dat de klant koning is, maar binnenskamers is hij honing, ofwel omzet.

Hoewel? Er hebben zich tegenkrachten ontwikkeld. Toezicht houdt aanbieders en adviseurs wat strakker aan de leiband. Daarnaast opent verplichte transparantie de ogen van de consument. Dit voorjaar kregen miljoenen mensen een schokkende kostenopgave van hun beleggingspolis in de brievenbus. Vanaf 2009 moeten aanbieders helemaal met de billen bloot: ze moeten klanten dan tonen hoeveel euro’s zij op de geadviseerde producten gaan beuren.

Alle producten met aandelen, verzekeringen en onduidelijke kosten hebben inmiddels het predicaat Woeker opgeplakt gekregen. Dat is een gezonde ontwikkeling. Tientallen jaren konden aanbieders van en bemiddelaars in hypotheken, kapitaalverzekeringen, beleggingsproducten, pensioenverzekeringen en leaseplannen ongestoord hun gang gaan. Half Nederland is uitgekleed.

De consument is boos en consumentenorganisaties komen in verzet in plaats van beleefd en vruchteloos met aanbieders te babbelen, zoals voorheen. Hun advocaten ruiken bloed (en centen). En de rechterlijke macht beslist regelmatig in het voordeel van de kleine man of vrouw. Helaas duurt het jaren voor je gelijk en een vergoeding krijgt, maar we zijn op de goede weg.

Dan blijven we zitten met één probleem: die woekerproducten worden er niet beter op, terwijl aanbieders ze onverstoorbaar blijven slijten. Dat was wet drie: na ons de zondvloed.

U kunt veel beter en goedkoper zelf woekeren. Ofwel zelf een hypotheek samenstellen, zelf een pensioenreserve aanleggen, zelf aandelen kopen en zelf de beste overlijdensrisicopolis uitzoeken. Aan dat zelf doen zijn mensen nog niet gewend, maar het is begrijpelijker, goedkoper, flexibeler en veiliger. Zelf woekeren heeft de toekomst.