Tijdloze anti-mode

Al twintig jaar heeft het Belgische modehuis La Maison Martin Margiela succes. „We zijn trouw aan onszelf.”

Het Belgische modehuis La Maison Martin Margiela intrigeert al sinds de oprichting, twintig jaar geleden. Het label is avantgardistisch, mysterieus, onafhankelijk en eigenzinnig, maar straalt ook liefde en respect voor kleding en het ambacht uit. Het is anti-mode doordat het tegen hypes en kortstondige trends ingaat en tegelijkertijd veelzeggend over mode omdat het mensen confronteert met de hysterie rondom merken. Fans roemen de tijdloosheid van de creaties en prijzen de bijzondere materialen, de coupe en de bijna onzichtbare luxe.

Aan het hoofd van het modehuis staat ontwerper Martin Margiela (Leuven, 1957), die sinds de oprichting bewust onzichtbaar blijft. Maar hij was het die samen met Jenny Meirens het modehuis in 1988 oprichtte, acht jaar na zijn afstuderen aan de Antwerpse mode-academie en vier jaar na zijn aantreden als assistent van Jean Paul Gaultier. De eerste Margiela-show was in een oud theater met houten bankjes. De mannequins waren geen welgevormde supermodellen, maar gewone, jonge vrouwen van de straat. Er werd goedkope rode wijn in plastic bekers geschonken door personeel in witte laboratoriumjassen. En de kleding was verre van perfect en glamourous – de algemeen heersende mode in de jaren tachtig. Zijn modellen lieten bloedrode voetsporen achter en waren gekleed in wat nu een typisch Margiela-colbert is: een slankgesneden jasje met hoog ingezette, smalle sigaret-vormige mouwen, sommige kleding was onafgewerkt.

In de loop der jaren verschenen meer collecties waarmee hij grenzen verkende en verlegde. Zoals de collectie met kledingstukken van Barbie die hij letterlijk vertaalde naar het lijf van een mens compleet met grote drukknopen op de rug of in de taille. Of de oversized collectie, met herenbroeken in maat 68 die om het lijf gewikkeld werden. Gerda van Ravenstein, eigenaresse van de gelijknamige boutique in Amsterdam, verkoopt sinds 1994 de collecties van Margiela. „Ik was meteen gegrepen door zijn ontwerpen. Je moet het echt aandoen om de schoonheid ervan te zien. Zijn collecties zijn understated en tijdloos en altijd een aanvulling op voorgaande.”

Zijn inspiratie vindt Martin Margiela met name in het verleden, in zijn fascinatie voor de geschiedenis van kleding en hoe het is gemaakt. Hij gebruikt regelmatig oude kleren die hij weer een nieuw leven gunt door ze uit elkaar te halen en te reconstrueren. Het maakte hem tot de voorloper van het deconstructivisme in de mode dat halverwege de jaren negentig zijn hoogtepunt beleefde. En dat die nieuwe, oude kleren niet altijd perfect afgewerkt zijn, heeft een reden. Wat nog niet af is, kan immers verder evolueren.

Ook Maison Martin Margiela ontkwam er uiteindelijk niet aan zich te ontwikkelen tot een volwaardig modebedrijf wilde het overleven in de harde marketing gerichte modewereld. Om verder te groeien kreeg het in 2002 financiële steun van Renzo Rosso, oprichter en eigenaar van jeanslabel Diesel. Hij heeft een meerderheidsbelang in het modehuis. Resultaat: meer collecties, eigen winkels, meer verkooppunten. Volgens Veerle Windels, modepubliciste uit België, heeft de komst van Rosso weinig effect gehad op de grondbeginselen van het modehuis Margiela. „Het blijft Maison Margiela, op zoek naar antwoorden en trouw aan zichzelf. Het is in alles nog typisch Belgisch: een consequent eigen concept, authentiek en niet geforceerd. Dat de ontwerper al die tijd onzichtbaar is gebleven, draagt bij aan de aantrekkingskracht van het merk. In al zijn winkels is er een geheime ingang waardoor hij alleen naar binnen kan.”

La Maison Martin Margiela is bedoeld als een echt modehuis, met een ontwerper aan het hoofd die de grote lijnen uitzet maar verder op de achtergrond blijft. Het is het team dat uiteindelijk alle credits krijgt, en ook de pers, meestal schriftelijk, te woord staat. Ook voor dit artikel beantwoordde Team Margiela schriftelijk de vragen:

Wat zijn de hoogtepunten uit de afgelopen 20 jaar?

„De start van het bedrijf, elke verhuizing van het kantoor, elke introductie van een nieuwe collectie, ons werk voor Hermès (van 1998 tot 2003, JF) en de verandering van de structuur van het bedrijf in 2002 toen Renzo Rosso de belangrijkste aandeelhouder werd. Dit ligt allemaal voor de hand. Maar elk kledingstuk dat we maken, elke modeshow, elke winkel-opening, elke expositie waar we aan deel nemen zijn hoogtepunten en onderdeel van onze geschiedenis. Dat alles heeft z’n effect op onze identiteit.”

Wat is gedurende die twintig jaar de grootste verandering in de modewereld geweest?

„De meest voor de hand liggende verandering is waarschijnlijk de komst van nieuwe afzetmarkten. De media zijn ook veranderd, met een groeiende impact van internet. Het heeft invloed gehad op hoe, waar, wanneer en met wie we spreken.”

Is de betekenis van mode veranderd gedurende de tijd?

„Mode is een reactie van het individu op een serie voorstellen, culturele en esthetische veranderingen en de manier waarop ze dit aanpassen aan hun smaak, stemming en manier van leven. Dat zal nooit veranderen.“

Hoe hou je je staande in de modebusiness en blijf je trouw aan jezelf?

„Omdat we trouw aan onszelf bleven, hebben we het juist overleefd! Met ons werk laten we zien hoe wij op dat moment tegen dingen aankijken, we stellen alleen maar voor iets te dragen dat wij gecreëerd hebben. Ons creatieve werk is een doorlopend proces waarin we constant onderzoeken, weglaten en toevoegen. We werken niet op een thematische manier. We beginnen een nieuw seizoen eigenlijk zelden met een blanco papier.”

Wat is het voordeel van een financiële partner als Renzo Rosso?

„Hij bracht ons vooral support, zowel financieel, logistiek als menselijk. Dat maakte het voor ons mogelijk de deuren iets verder open te zetten en meer mensen toe te laten. Maar het beïnvloedt of benadeelt niet ons creatieve proces, onze filosofie of waarden.”

Wat is de grootste uitdaging op dit moment?

„Ervoor zorgen dat mensen blijven accepteren dat het werk van Maison Martin Margiela kan bestaan onafhankelijk van wie de ontwerper is of hoe hij eruit ziet.”