Korte films vormen samen een wereldreis

De korte films op het festival Kurzfilmtage Oberhausen zijn altijd kundig geprogrammeerd. Alles rijmt en resoneert. Letse drinkeboers lijken zo al snel op Etse kerkgangers.

Op 1 mei 1972 veegde de Duitse kunstenaar Jospeh Beuys na afloop van de 1 mei parade met een rode bezem de Karl-Marx-Straße in Berlijn schoon. Het duurde uren want het waaide. Naderhand stortte hij de flarden van rode vlaggen en restanten pamfletten op de vloer van zijn galerie uit.

Nu zien we hem weer in de weer met die bezem. In de film Ausfegen, die van de activistische performance werd gemaakt. En waar anders dan op de Kurzfilmtage Oberhausen wordt die film vertoond op de openingsavond? Die vindt plaats op 1 mei, dus het is ook niet helemaal toeval.

Het festival viert, herdenkt en ondervraagt ook de esthetische strategieën van ‘Mei ‘68’, in een grootscheeps retrospectief over de politieke film onder de noemer Border-Crossers and Trouble-Makers. Want dat kan ook alleen daar. Op de plek waar ooit in het Oberhausener Manifest Duitse filmgeschiedenis werd geschreven, door een groep filmmakers die afscheid wilde nemen van de gevestigde orde, van hun voorgangers in ‘Papa’s Kino’.

De Kurzfilmtage is niet alleen het oudste, het grootste, maar ook het meest politiek bewuste korte film-festival. Dat blijkt dit jaar bijvoorbeeld uit de speech van directeur Lars Henrik Gass. Als eerste festivaldirecteur ter wereld pleit hij er openlijk voor dat filmfestivals in de toekomst filmmakers en distributeurs betalen om hun films te vertonen. Hij verwijst daarbij ook nog even naar het Filmfestival Rotterdam, dat hierover een langlopend dispuut met Nederlandse filmverhuurders heeft en daardoor niet meer over alle relevante films beschikt.

De meeste films in Oberhausen zijn relevant – of het gaat om hun esthetische waarde of hun blik op de wereld. En ze zijn altijd ter zake kundig geprogrammeerd, zodat binnen één blok van zes à zeven films alles met elkaar rijmt. Dan lijken de drinkebroers uit de korte Letse Danil Charms-hommage Gentlemen, Let’s drink Vinegar! opeens wel erg op de kerkgangers uit het Estse Communion, en dat terwijl de één toch duidelijk een absurdistisch filmpje is en de ander zo dieptriest contemplatief dat je er ook weer om kunt gniffelen. En dan zijn de kakkerlakken die in Communion over tafel scharrelen griezeliger dan de animatie-insecten uit het poppensprookje Far Away from Ural, waar het over de Finse Burgeroorlog gaat. En over vlinders. En afgehakte piemels. Dat krijg je ervan als je zoals de oude Chinees je penis met gewichten traint in het Taiwanese The Willow River. Net als bij de Kroatische oorlogsveteranen in Bad Blue Boys is zijn lichaam in het heden en zijn geest verloren in het verleden. Zij tatoeëren hun torso. Hij tart ‘m. Als toeschouwer heb je opeens een wereldreis op speelfilmlengte bij elkaar gezapt.

Nederlandse films zijn er ook. Ze bevinden zich, traditiegetrouw, meer in het kinderfilm programma dan in de internationale competitie. Maar daar treffen we Anna Abrahams wandeling door ondergaande Europese landschappen 5 Walks. Hercynia Silva aan. En Fontage, een intercontinentale pingpongwedstrijd tussen Fred Pelon en Mike Hoolbooms, een filmische correspondentie van FOuNd fooTAGE als het ware – ‘gevonden’ beelden op een nieuwe manier herschikt. Dat doe je ook in Oberhausen: steeds overnieuw leren kijken.

De Kurzfilmtage duren tot en met dinsdag 6 mei. Voor meer informatie en de hele Music Video competitie plus een ‘best of’-selectie van de clips van de afgelopen jaren online: www.kurzfilmtage.de