Als voetballer en coach geniaal en recalcitrant

Real Madrid kan morgen weer kampioen van Spanje worden. Dankzij de Duitse trainer Bernd Schuster (47). Eens een aanbeden en verguisd voetbalgenie. Nu de beschermer van sterren.

Bernd Schuster Foto Reuters Real Madrid's coach Bernd Schuster gestures before their first division soccer match against Real Mallorca at Ono stadium in Palma de Mallorca April 5, 2008.REUTERS/Dani Cardona (SPAIN) REUTERS

Wie Bernd Schuster in de jaren zeventig en jaren tachtig heeft zien voetballen, bij FC Köln, Barcelona, Real Madrid, Atlético Madrid en in het Duitse elftal, kan nóg lyrisch worden over zijn elegante stijl. Lange, blonde, wapperende haren. Een geniaal spelinzicht, passes om van te dromen en doelpunten in overvloed. Rubio de Oro, de gouden engel, werd hij genoemd – overal waar hij in Spanje speelde.

Toch is er bij hem altijd dat opstandige karakter geweest dat magistrale mensen zo kenmerkt. Zodra Schuster, geboren in een arbeiderswijk van Augsburg, zich verongelijkt voelde, maakte hij rechtsomkeert. Mensen die hem de wet willen voorschrijven – vaders, trainers, voorzitters, journalisten, zelfs verblinde fans – veracht hij. Wanneer hij zich niet als 23-jarige Duitse international begin jaren tachtig had teruggetrokken omdat hij zich niet kon vinden in de defensieve strategie van bondscoach Jupp Derwall, was hij mogelijk uitgegroeid tot een speler van het niveau Franz Beckenbauer en Günter Netzer – of hoger. In 1980 werd hij Europees kampioen met Duitsland en gekozen tot de beste speler van het toernooi.

Schuster is een fenomeen. De Spaanse pers wordt gek van hem. Sinds hij begin dit seizoen de technische leiding over Real Madrid kreeg wordt hij aanbeden en verguisd – alweer. Na de vliegende start van Real kopte de Spaanse krant AS: ‘Dr. Bernardo, gezegend is het uur dat u bent verschenen’. Een andere krant schreef: ‘Je bent alweer onze engel’. Waarop Schuster repliceerde: „Ach, over een paar weken ben ik een klootzak.”

Schuster loopt weg bij persconferenties als de vragen hem te suggestief worden. Tot ergernis van de technisch directeur van Real Predrag Mijatovic en een beetje van voorzitter Ramon Calderon, die hem tegen de zin van Mijatovic als opvolger van Fabio Capello binnenhaalde. Schuster beschermt te allen tijde zijn spelers tegen het opportunisme van de pers. „Ik ben genoeg gekwetst om te begrijpen wat voetballers meemaken als ze een keer niet in goeden doen zijn”, zei hij in de Süddeutsche Zeitung.

Hij zal niet gauw zijn spelers afvallen. Toen zijn sterspeler Robinho in oktober na de triomf van Brazilië op Ecuador naar verluidt ’s morgens om vijf uur 40 condooms had besteld in een discotheek van Rio, vroeg de Spaanse pers om straf. Schuster stelde hem toch op en Robinho scoorde. Schusters traumatische ervaringen met de pers hebben zo hun voordelen.

Hij steunt de Nederlanders Ruud van Nistelrooy en Wesley Sneijder ook als ze weer eens niet aan de verwachtingen voldoen. Het is altijd hetzelfde: wraak op de mensen die hem dwarszitten. Het begint bij hem als een sprookje. Totdat zijn karakter hem in problemen brengt. Hij kan niet overweg met Mijatovic, de technisch directeur uit Montenegro, die andere investeringen wil doen dan de Duitser én de voorzitter. De voorzitter doet alles wat Schuster wil.

Schuster speelde onder meer met Netzer en Maradona. Hij werd ontdekt door Hennes Weisweiler, een van ’s werelds beste toptrainers. Hij weet hoe voetbal gespeeld wordt. Niemand gaat hem vertellen hoe het moet. Hij wilde de Braziliaan Kaká, en toen dat niet lukte de Nederlander Sneijder. Hij wilde de Duitse verdediger Metzelder en uiteindelijk de Nederlander Robben. Hij werd op zijn wenken bediend – zeer tegen de zin van Mijatovic. Hij mocht 118 miljoen euro investeren. Hij wil nu Huntelaar, Cristiano Ronaldo en zelfs Ronaldinho. Hij gaat tot het uiterste, en wanneer hij zijn oude club Barcelona – waar hij na acht jaar boos wegliep om bij Real te gaan spelen – kan dwarszitten doet hij dat. „Zoals ze met Ronaldinho omgaan bij Barcelona, getuigt van gebrek aan empathie’’, zei Schuster over de verwende Braziliaanse artiest die niet meer weet hoe zich te gedragen.

Dit seizoen haalde hij de door Barcelona afgeschreven Argentijn Saviola naar Real Madrid. En juist hij is de speler die Real nieuwe impulsen geeft. Net als Raúl, de spits die te oud werd bevonden en nu ineens Reals inspirator is. Schuster is geen gemakkelijke man om mee te werken. „Maar hij doorziet wat mensen doormaken zodra ze in de schijnwerpers treden”, zei Jorge Valdano, oud-Argentijns international, oud-technisch directeur van Real en schrijver. De ‘filosoof van het voetbal’ en auteur van het meesterwerk Sueños de fútbol (dromen van voetbal) gelooft in mensen als Schuster. „Hij blijft zichzelf en laat zich niet gek maken door de waan van de dag.”

Schuster is al dertig jaar getrouwd met de tien jaar oudere Gaby, en heeft vier kinderen. Al twintig jaar heeft hij een bodyguard, sinds hij bedankte voor het Duitse elftal. De angst dat mensen zich geroepen voelen hem en zijn gezin te belasten, heeft hem cynisch gemaakt.

Morgen kan Real Madrid weer kampioen van Spanje worden. Ondanks het slordige spel van de laatste maanden. Ondanks de uitschakeling in de Champions League. Schuster zal het vieren op zijn manier, op afstand. Het was een klus die hij na zijn overstap van het kleine Getafe naar Real had voorzien. Soms heeft hij pech. Soms geluk, zoals wellicht morgen.