Zeepbel in kunstmestindustrie

De mondiaal gestegen vraag naar voedsel is een goudmijn voor leveranciers van kunstmest en hun toeleveranciers. De grondstoffen zijn schaars.

Twee dagen nadat het Amerikaanse tijdschrift Barron’s de koersen van potasproducenten – potas is een grondstof voor kunstmest – had laten duikelen door het plaatsen van een artikel waarin een uitverkoop werd voorspeld, stemde India’s grootste importeur ermee in meer dan het dubbele te betalen voor het kunstmestingrediënt. De zes daaropvolgende weken steeg de koers van het Duitse K+S, Europa’s grootste producent van het mineraal, met eenderde. Een mondiaal tekort aan gewassen voor de productie van voedsel, diervoeder en biobrandstoffen stuwt de prijzen en winsten de hoogte in. De jaarwinst van K+S zou wel eens kunnen verdrievoudigen, verwachten analisten.

„Er is zeker sprake van opwaarts potentieel”, zegt analist Ulle Wörner van Landesbank Baden-Württemberg in Stuttgart. „Prijsstijgingen vertalen zich evenredig in de winst.” Zelfs na dit jaar al met 60 procent te zijn geklommen, zou de koers van K+S de komende twaalf maanden met nog eens 40 procent kunnen stijgen, aldus een schatting van de Berenberg Bank in Hamburg. De verwachtingen ten aanzien van de koersen van concurrenten zijn eveneens optimistisch, nu de kunstmestprijzen omhoogschieten en de voorraden in rap tempo verdwijnen.

De koers van Potash Corp uit het Canadese Saskatchewan, ’s werelds grootste potasproducent, zou met de helft kunnen stijgen, aldus Fai Lee, een analist van RBC Capital Markets in Vancouver. De koers van het Russische OAO Uralkali zou met 16 procent kunnen toenemen, aldus Michail Stiskin, een analist van Troika Dialog in Moskou. De koers van Intrepid Potash, de grootste Amerikaanse potasproducent, won meer dan 70 procent na de beursgang van het bedrijf op 22 april dit jaar. Dat leidde tot een koers-winstverhouding van 200 maal de winst over 2007, bijna dezelfde waardering die netwerkapparatuurproducent Cisco genoot op het eind van de internethausse in 2000.

De koersexplosie doet zich voor op het moment dat de wereldwijde vraag naar kunstmest met 5 procent per jaar stijgt, waardoor er bij de potasproductie een tekort is ontstaan van 1,2 miljoen ton. Die kloof kan tot 2012 blijven bestaan, aldus Uralkali. Kunstmestproducten waarin potas (kaliumcarbonaat) is verwerkt, zorgen voor een verbetering van de opbrengst omdat zij de gewassen helpen stikstof op te nemen, op een doelmatiger wijze water en zonlicht te gebruiken en insecten en ziekten te bestrijden.

Het tekort draagt bij aan een voedselcrisis van „rampzalige proporties”, in de woorden van secretaris-generaal Ban Ki-Moon van de Verenigde Naties op 14 april. De graanvoorraden zijn vorig jaar gedaald naar een niveau dat de wereldwijde behoefte voor slechts 53 dagen dekt, het laagste niveau sinds in 1960 werd begonnen met het bijhouden van deze gegevens.

De prijs van rijst, het basisvoedsel voor de halve wereld, is in een jaar tijd meer dan verdubbeld, nu China, Vietnam en Egypte de verkoop ervan aan banden hebben gelegd om de binnenlandse voorraden op peil te houden. De vleesconsumptie neemt toe, doordat de inkomens in sommige ontwikkelingslanden groeien, waardoor de vraag naar diervoedergewassen stijgt. „Productie-uitbreiding door de ontwikkeling van nieuwe landbouwgronden is vrijwel onmogelijk”, aldus Carsten Kunold, een in München gevestigde analist van Merck Finck & Co, die aanraadt aandelen van K+S te kopen. „De gewasopbrengsten moeten op een andere manier worden bevorderd, bijvoorbeeld door bemesting en verbetering van het zaaigoed.”

Volgens Uralkali kost het zeven jaar om nieuwe potasmijnen tot ontwikkeling te brengen. De zes grootste potasproducenten nemen 70 procent van de markt van 55 miljoen ton voor hun rekening, aldus het jaarverslag over 2007 van Uralkali, dat de International Fertilizer Industry Association citeert.

Canpotex, een handelsfirma van Potash, Mosaic en Agrium, verkocht deze maand 1 miljoen ton van het mineraal aan China voor 576 dollar per ton, meer dan driemaal de prijs van vorig jaar. Indian Potash betaalde in maart 625 dollar per ton. De Aziatische klanten van het exportbedrijf van Uralkali zullen maar liefst 1.000 dollar per ton potas neertellen, zo maakte het bedrijf op 23 april bekend.

De producenten dwongen China een groot deel van zijn potasvoorraden van 4 tot 5 miljoen ton te gebruiken, nadat ze in februari de leveranties hadden opgeschort, aldus Stiskin van Troika Dialog. „Bij de volgende onderhandelingsronde begin 2009 zal China in een zelfs nog zwakkere positie verkeren”, zo zegt hij. Het hoofd verkoop van Uralkali, Oleg Petrov, zei dat het bedrijf eind dit jaar af wil van de langetermijncontracten met China en erop uit is iedere drie tot zes maanden opnieuw over de leveranties te onderhandelen.

Maar de potasprijs zou wel eens een grens bereikt kunnen hebben, aldus Lars Hettche, analist van Bankhaus Metzler in Frankfurt. „Het begint eruit te zien als een zeepbel. Er zijn de afgelopen maanden enorme winsten geboekt. Dat blijft maar heel zelden onafgebroken doorgaan.” De prijs zal zich stabiliseren op een niveau van 1.000 dollar per ton of lager, verwacht Alexis Dawance, fondsbeheerder bij Global-Cap in Zürich. „De correctie kon wel eens fors zijn.” (Bloomberg)

Vertaling Menno Grootveld