Somalië’s meest extreme extremist

Zijn naam is in verband gebracht met talloze terreurdaden. Aden Hashi Ayro werd gisteren gedood bij een Amerikaanse luchtaanval in Somalië.

Aden Hashi Ayro Foto AP This undated frame grab image taken from a video posted on a web site that supports Somali insurgents and provided by IntelCenter, shows Aden Hashi Ayro, a man believed to be the head of al-Qaida in Somalia. A spokesman for the Islamic al-Shabab militia, an Islamic insurgent group said Thursday May 1, 2008, Ayro was killed when an U.S. military airstrike struck his house in the central Somali town of Dusamareeb, about 300 miles north of Mogadishu, Somalia. The U.S. military confirmed an attack on a suspected al-Qaida target early Thursday in the vicinity of Dusamareeb, but did not identify the target. (AP Photo/IntelCenter) ** MANDATORY CREDIT ** Associated Press

Met de dood van Aden Hashi Ayro hebben de Amerikanen een hoofdprijs gewonnen. De extremistische, religieuze militieleider stond bovenaan de lijst van te elimineren ‘terroristen’ in Somalië; de Amerikanen hadden al ten minste één keer eerder geprobeerd hem te vermoorden.

Ayro was de meest gewelddadige leider van de fundamentalistische stroming binnen de islam in Somalië. Begin jaren negentig, toen in Somalië het formele gezag instortte, sloot hij zich aan bij de fundamentalistische beweging Al-Atihaad en werd hij de discipel van de fundamentalistische voorman Sheik Hassan Dahir Aweys. Ayro, door inlichtingendiensten niet ouder geschat dan ergens in de dertig, had een formele noch een religieuze opleiding gehad. Hij werd door Aweys naar Afghanistan gestuurd, waar hij onder de Talibaan militaire training kreeg. Hij werd een expert in explosieven en terug in Somalië richtte hij een netwerk op voor de heilige oorlog.

Ayro is in verband gebracht met talloze terreurdaden in en buiten Somalië. Moorden op buitenlandse hulpverleners, op binnen- en buitenlandse journalisten en op kritische Somaliërs worden aan hem toegeschreven. De moord in 2005 in Mogadishu op de Britse BBC-correspondent Kate Peyton bijvoorbeeld zou in zijn opdracht zijn uitgevoerd. In dat jaar liet zijn militie lijken opgraven van de koloniale katholieke begraafplaats in de hoofdstad en Ayro vestigde er een moskee van golfplatendaken van waaruit zijn radicale preken klonken. De aanslagen op de Amerikaanse ambassades in Kenia en Tanzania in 1998 en op een Israëlisch hotel aan de Keniaanse kust in 2002 zouden door Al-Qaeda in Somalië, en met medewerking van Ayro, zijn voorbereid.

Het hoogtepunt voor Ayro kwam in 2006 toen een verbond van radicale en gematigde moslims verenigd in de Unie van Islamitische Rechtbanken (ICU) de macht veroverde in Mogadishu. De VS hadden een groep corrupte krijgsheren gesteund in een poging terroristen op te pakken en met aanzienlijke volkssteun wisten de strijders van de ICU deze gehate militiestrijders te verdrijven. Onder het bestuur van de ICU ontstond er in de mislukte staat Somalië weer een vorm van orde. Burgers gingen zonder wapen de straat op, de wegversperringen werden opgeheven en aan de piraterij voor de kust kwam een einde.

Ayro kwam aan het hoofd te staan van Al-Shabaab, de radicale militaire vleugel van de ICU. Ook leidde hij de puriteinse campagne tegen het kijken naar televisie en het gebruik van de mild stimulerende drug qat. Zijn radicalisme leidde tot een splitsing in de ICU en een breuk met zijn mentor Sheik Aweys. Na de verdrijving van de machthebbers van de Rechtbanken begin vorig jaar door een Ethiopische invasiemacht heeft de Al-Shabaab van Ayro de strijd eenzijdig voortgezet. Met toenemend succes bestreed hij de moegestreden Ethiopische soldaten en het corrupte en gedemoraliseerde leger van de Somalische interim-regering.

Het verzet in Somalië tegen de traditionele aartsvijand Ethiopië is verdeeld. De gematigder leiders van de Rechtbanken verblijven in de Eritrese hoofdstad Asmara en lijken bereid onderhandelingen te beginnen met de Somalische interim-regering. Al-Shabaab wijst ieder overleg bij voorbaat af. Veel Somaliërs wijzen vredesoverleg af zolang de Ethiopiërs niet zijn vertrokken. Door het opportunisme van de Somalische politiek kon Ayro zich opwerpen als ware nationalist, de enige effectieve strijder tegen een buitenlandse bezettingsmacht.