She-Devil

De afgelopen weken boden een paar opvallende voorbeelden van vrouwelijk leiderschap. Het diepe decolleté van Angela Merkel was over hele wereld nieuws. Alsof ze een keer te vaak had gehoord dat machtige vrouwen niet vrouwelijk zijn. De 37-jarige Carmen Chacón is de eerste vrouwelijke minister van defensie in Spanje. Haar zeven maanden zwangere buik stak uit toen ze voor het eerst de troepen inspecteerde in Madrid, en weerhield haar er niet van om vorig weekend de Spaanse manschappen in Afghanistan te bezoeken.

Door haar vasthoudendheid is Hillary Clinton erin geslaagd om Barack Obama in Pennsylvania met 10 punten verschil te verslaan ondanks het feit dat Obama drie keer zoveel geld had uitgegeven aan televisiespotjes.

Hoewel Obama wiskundig gezien nog steeds de beste kansen heeft om de Democratische presidentskandidaat te worden, is Clinton de kandidaat die het meest energiek, gefocused en stralend oogt. Zelfs enkele Obama-aanhangers vinden Hillary’s hardheid en volhardendheid fascinerend.

In het praatprogramma Pauw & Witteman werd vorige week woensdag een paar voorbeelden getoond van het seksisme dat Hillary Clinton in de campagne te verduren krijgt. „When Hillary speaks, men hear: ‘Take out the garbage!’ ”, „Fuck Hillary – God knows she needs it!”, „Iron my shirt!” en „Men won’t vote for Hillary Clinton because she reminds them of their nagging wives.”

Politieke commentatoren, in Amerika maar ook in Nederland, hebben Hillary Clinton vanaf het begin van de campagne neergezet als een boze vrouw, een She-Devil, een mengsel van een wraakzuchtige Medea en een messentrekkende Glenn Close (Fatal Attraction).

Als de beledigingen racistisch in plaats van seksistisch waren geweest, zou er veel meer ophef over zijn ontstaan. Dat ondervond Joe Biden, de Amerikaanse senator die ook kandidaat was bij de Democraten. Aan het begin van de campagne vorig jaar zei Biden dat hij Obama een „clean, articulate, bright African-American” vond. Heel Amerika viel over hem heen omdat ‘articulate’ in deze context neerbuigend en daarmee racistisch was.

Toen de Amerikaanse radiopresentator Don Imus een jaar geleden de speelsters van het basketbalteam van Rutgers University uitmaakte voor „nappy headed hos” leidde dat tot zijn vertrek bij de radiozender. Niet zozeer het feit dat Imus de speelsters voor ‘hos’ (hoeren) had uitgemaakt was aanleiding voor de rel, maar het feit dat hij ze had aangeduid als ‘nappy headed’ (wat slang is voor een hoofd vol kroeshaar).

Tijdens een rechtszaak over seksuele intimidatie verdedigde de (zwarte) coach van het basketbalteam New York Knicks zichzelf door op te merken dat, terwijl het voor een blanke man altijd fout is om een zwarte vrouw uit te maken voor bitch of ho, het veel minder een probleem is als een zwarte man dat doet (de jury had hier weinig begrip voor en kende het slachtoffer, Anucha Browne Sanders, ruim 11 miljoen dollar schadevergoeding toe).

Volgens Sanderijn Cels, die vorige week te gast was bij Pauw & Witteman, komt de verschillende waardering van racisme en seksisme voort uit het feit dat blanke Amerikanen bang zijn voor de woede van de zwarte bevolking. Wie het optreden van Obama’s dominee Jeremiah Wright bij de National Press Club afgelopen dinsdag heeft gezien, kan zich daar wel wat bij voorstellen.

Wright suggereerde (opnieuw) dat de Verenigde Staten de aanslagen van 11 september helemaal aan zichzelf had te danken, en dat de regering in staat was om het aidsvirus te gebruiken om genocide te plegen tegen minderheden (en passant solliciteerde hij naar de positie van vicepresident).

Blanke Amerikanen die niet naar een zwart getto durven te gaan uit angst in elkaar te worden geslagen, zijn veel minder beducht om zich de woede van vrouwen op de hals te halen, aldus Cels. Waarschijnlijk omdat vrouwen fysiek minder sterk zijn dan mannen (of omdat ze Charlize Theron nog niet hebben gezien als vrouwelijke seriemoordenaar in Monster).

Wat de vrouwenstrijd in mijn ogen (onder meer) complex maakt, is dat vrouwen voor de vervulling van hun meest intieme verlangens veelal op mannen zijn aangewezen. Wie zich opwindt over onversneden seksisme loopt al gauw het risico niet sexy te worden gevonden. Is er sinds de seksuele bevrijding voor een vrouw een nog grotere straf denkbaar?

Van machtige vrouwen wordt – ook door seksegenoten – vaak beweerd dat ze onvrouwelijk of masculien zijn, alsof een carrièrevrouw niet zacht in bed kan zijn.

Het decolleté van Angela Merkel en de zwangere buik van de Spaanse defensieminister moeten daarom worden gezien als verbluffende voorproefjes van vrouwelijk leiderschap. Ze tonen haarfijn aan dat een vrouw niet hoeft te kiezen tussen haar identiteiten als moeder, minnares of denkend wezen, maar dat vrouwen het (uiteindelijk) allemaal kunnen hebben, net als mannen.

In de race om het Witte Huis, die inmiddels al bijna anderhalf jaar duurt, is Hillary Clinton niet één keer in een rok of een jurk gesignaleerd. Tot nu toe hebben in de Democratische voorrondes meer kiezers een stem uitgebracht op Hillary Clinton dan op Barack Obama, namelijk 15.112.000 stemmen voor haar tegenover 14.993.000 voor haar tegenstrever. Daar staat tegenover dat Obama nog wel een flinke voorsprong in kiesmannen heeft.

De dag dat Hillary in een jurk of een rok op het podium verschijnt heeft ze óf de handdoek in de ring geworpen, óf ze is president van de Verenigde Staten.

Reageren kan op nrc.nl/mees(Reacties worden openbaar na beoordeling door de redactie.)