Mooie gedachten, maar veel ‘grijze koppen’

Zowel de PvdA als de SP organiseerde gisteren bijeenkomsten ter gelegenheid van 1 mei. Bij de PvdA klonk vooral interne kritiek. „Het is vijf voor twaalf.”

1-meiviering van de PvdA in Vierhouten. „Jongeren vinden dit ook echt niet boeiend”, zegt Merel Schogt, vicevoorzitter van de Jonge Socialisten. Foto Joyce van Belkom Nederland, Vierhouten, 01-05-2008 De PvdA vierde De Dag van de Arbeid op de paasheuvel in Vierhouten. Foto: Joyce van Belkom rollators Belkom, Joyce van

„Ontwaakt, verworpenen der aarde!” Het publiek in de tochtige Zonnehal op de Paasheuvel lijkt de gewrichten voldoende te hebben gespaard om het strijdlied De Internationale staand en uit volle borst mee te zingen.

Zo’n 250 mensen – veelal vijftigplussers – keerden gisteren terug naar hun jeugd. Nostalgie voerde de boventoon bij de landelijke viering van de Dag van de Arbeid, georganiseerd door de PvdA in het Veluwse Vierhouten. Daarbij werden de kernwaarden van de sociaal-democratie – arbeid, solidariteit en emancipatie – in een modern jasje gestoken. Niet fabriekspersoneel, maar leraren en politieagenten werden opgevoerd als arbeiders van deze tijd.

Partijvoorzitter Lilliane Ploumen, minister voor Ontwikkelingssamenwerking Bert Koenders en de kersverse fractievoorzitter in de Tweede Kamer Mariëtte Hamer geven acte de présence. Ze benadrukken allemaal dat onverminderd gestreden moet worden voor zekerheid en rechtsbescherming. Maar met nieuwe vormen van arbeid ontstaan ook nieuwe problemen, zoals flexibele contracten, te hoge topinkomens en een dreigende versoepeling van het ontslagrecht.

Ploumen, jong in vergelijking met de vele grijze hoofden in het publiek, vindt dat de Dag van de Arbeid ook vandaag nog betekenis heeft: „Vandaag zijn we begonnen met de wederopbouw.”

Onder een slinger met rode PvdA-vlaggetjes benadrukt Mariëtte Hamer vooral het belang van arbeid in de huidige samenleving. In haar eerste openbare speech als nieuwe fractievoorzitter roept zij op de „onzekerheden” die worden „gevoed door de instroom van werknemers, angst voor islamisering en terroristische dreiging” niet te „bagatelliseren”. In felle bewoordingen laat ze weten het „asociaal” te vinden „dat we nog steeds grote groepen mensen aan de kant laten staan”. Het is haar opdracht, zegt ze, generaties bij elkaar te brengen.

De naoorlogse generaties schitterden echter door afwezigheid op de Paasheuvel. „Jongeren vinden dit ook echt niet boeiend”, verduidelijkt Merel Schogt. De vicevoorzitter van de Jonge Socialisten (JS), de jongerenorganisatie van de PvdA, komt net van het podium waar zij in discussie ging met Ploumen en Hamer over scholing en ideologie. „Het is een lintjesbijeenkomst, een klapmachine.”

Van oudsher is de jongerenorganisatie kritisch over de moederpartij. En ook vandaag is dat zo. Terwijl Schogt zich op de Paasheuvel laat gelden, doet JS-voorzitter Michiel Emmelkamp er op een bijeenkomst in Groningen nog een schepje bovenop. In zijn 1-meilezing verwijt hij de PvdA een „partij vol draaiende en regenteske bestuurders” te zijn geworden. Hij waarschuwt dat het „vijf voor twaalf” is voor de partij.

Emmelkamp: „Als mensen op een partij stemmen, willen ze weten wat er met hun stem gebeurt. Bij de PvdA is het nog steeds te vaak, en op cruciale punten, een raadsel.”

Een flink eind naar het zuiden, in Rotterdam, ontbreken dit soort kritische geluiden. Daar organiseert de grootste concurrent van de PvdA, de Socialistische Partij (SP) , haar eigen, uitbundige 1-meifestival. Naar schatting ruim duizend belangstellenden verzamelen zich op het Heemraadsplein. Het publiek is „heel gevarieerd”, aldus Kevin Levy, organisator van de manifestatie: „SP’ers, jonge mensen, allochtonen, buurtbewoners en andere belangstellenden.” Ze zijn niet gekomen om de Dag van de Arbeid te vieren, veronderstelt Levy, „maar eerder voor het feest”.

De historische betekenis neemt bij de SP geen prominente plaats in. Integendeel, er zijn hele actuele en concrete thema’s besproken, vertelt Sadet Karabulut, Tweede Kamerlid voor de SP. Ze sprak over armoede, het verdelen van rijkdom en het belang van het minimumloon. „De schoonmakers, de postbodes en de thuiszorgers voeren op dit moment een strijd voor het behoud van hun baan en hun loon.”

Niet toevallig zijn juist deze groepen aanwezig tijdens paneldiscussies die tussen de muziek door op het podium werden gevoerd.

Karabulut: „De strijd voor solidariteit duurt nog steeds voort. Voor de SP is het iedere dag de dag van de arbeid.”

De middag loopt inmiddels op z’n eind. Op de Veluwe schuift PvdA’er Joop Postma (76) langzaam naar de uitgang van de tochtige houten Zonnehal. Zijn gewrichten zijn stram na een zit van drie uur. Hij heeft zojuist een speldje ontvangen. Omdat hij al meer dan vijftig jaar lid is. „Je ziet hier alleen maar grijze koppen. Daar maak ik mij toch wel eens zorgen over.”

Ook Els van Hoorn (dertig jaar partijlid) kijkt even zuchtend achterom wanneer zij de Paasheuvel verlaat. „1 mei zegt zelfs mij niet meer zoveel. De gedachte is wel mooi, maar we zijn hier vooral omdat ook mijn man een speldje heeft gekregen”.