Iraakse vluchtelingen in Syrië willen niet terug

De vluchtelingenorganisatie UNHCR ziet de rijen Irakezen bij de voedseluitdeelpunten in Syrië langer worden. Sinds de Amerikaanse invasie in Irak in 2003 zijn een miljoen Irakezen naar Syrië gevlucht. In september leefden 33.000 van hen op VN-voedselpakketten. Dat aantal is nu 150.000.

Maar misère of niet – slechts 4 procent van deze vluchtelingen is van plan om binnen afzienbare tijd naar Irak terug te keren. Dat bleek deze week uit een peiling van UNHCR onder 994 Irakezen in Damascus: precies 39 mensen zeiden dat ze zeker teruggaan. 31 van hen hebben concrete plannen om dat binnen twaalf maanden te doen; de overige acht weten niet wanneer. 890 zeiden dat ze niet terugwillen naar Irak; 65 weten het niet.

De teneur van deze antwoorden contrasteert nogal met redelijk positieve signalen die de Amerikaanse autoriteiten momenteel geven over de situatie in Irak. Hebben de vluchtelingen het in Syrië dan zo goed? Of zijn ze ver van huis gebrekkig geïnformeerd?

Het antwoord is tweemaal nee. Hulpverleners beschrijven de toestand in Syrië voor Irakezen als ellendig – uitzonderingen daargelaten. Veel kinderen kunnen niet naar school, werk is er nauwelijks. Families laten dochters prostitueren om aan geld te komen. Waren het vroeger de armsten die VN-voedselpakketten kwamen halen, tegenwoordig houden ook artsen, onderwijzers en ingenieurs hun hand op.

Op de vraag waarom ze niet terugwillen naar Irak noemt 61 procent persoonlijke bedreigingen als reden en 29 procent de ‘algemene onveiligheid’.

Dat blijken ze zelf te hebben vastgesteld. Maar liefst 34 procent van de ondervraagden is het afgelopen jaar namelijk één of meermalen teruggeweest naar Irak. Op familiebezoek, om spullen te halen, pensioentjes los te peuteren – maar óók om als ‘scout’ vast te stellen of de kust veilig is.

UNHCR vroeg in januari 261 miljoen dollar om de 4,7 miljoen Irakezen die op drift zijn (van wie 2,7 miljoen in Irak zelf) te helpen. Iets minder dan de helft van dat bedrag is binnen.

De resultaten van de peiling via nrc.nl/buitenland