Intiem en verslavend

De muzieksite last.fm brengt je in contact met andere bezoekers en laat je meegluren met wat zij de hele dag draaien. Soms wil je dan meer weten dan mag.

Aan het begin van de middag luisterde ik naar muziek op mijn computer. Aan het eind van de middag was ik verliefd op een onbekende man uit Groot-Brittannië. Hoe dat kwam? Door last.fm.

Maar wat wist ik eigenlijk van g-Soul? Weinig. Volgens zijn gebruikersprofiel is hij een man, die in Engeland woont en van dezelfde muziek houdt als ik. Dat was alles. Bescherming van de privacy is een groot goed, maar in het geval van g-Soul kon ze niet genoeg worden geschonden, knarsetandde ik achter mijn computerscherm.

Ik had g-Soul diezelfde middag gevonden op een internetsite, last.fm, te midden van twintig miljoen andere gebruikers. Last.fm slaat de muziek die je draait op je iTunes, iPod of een andere mp 3 speler op en legt dat in statistieken vast. Zo kun je niet alleen zien naar welke muziek je zelf het meest luistert, maar ook naar welke muziek een ander luistert. ‘Scrobbling’, noemen ze dat bij last.fm.

De site laat je ook kennismaken met andere artiesten binnen hetzelfde genre. In willekeurige volgorde speelt de site hun liedjes af. Op die manier ontstaat je eigen radiostation – last.fm kan naar eigen zeggen putten uit 3,5 miljoen songs. Ook brengt ze je in contact met andere gebruikers die, net als jij, naar een bepaald genre luisteren.

Deze opzet heeft de bedenkers geen windeieren gelegd. Een jaar geleden werd last.fm verkocht aan CBS, dat er 280 miljoen dollar voor neer legde. Last.fm, dat voortkomt uit een afstudeerproject van computerwetenschapper Richard Jones, bestond op dat moment twee jaar.

In die twee jaar heeft de site al de nodige commotie veroorzaakt in de muziekindustrie. Onder de platenmaatschappijen bijvoorbeeld, die een verdere verkoopdaling van het aantal cd’s vrezen. Inmiddels stellen de vier grote maatschappijen (EMI, Sony/BMG, Universal en Warner) hun muziek grotendeels aan last.fm beschikbaar in ruil voor een deel van de advertentie-inkomsten.

Kleinere platenmaatschappijen

, de zogenoemde independants of indie’s, sluizen hun muziek door naar last.fm omdat de site een belangrijk promotiemiddel is. En artiesten laten hun songs op last.fm zetten omdat ze zich in de kijker van publiek en platenmaatschappij willen spelen.

Reguliere radiostations ondervinden voornamelijk hinder van last.fm; hun publiek loopt weg. Het gaat dan vooral om luisteraars met een meer dan gemiddelde interesse in muziek. Op last.fm vinden ze vaak sneller nieuwe muziek dan dat de radio kan laten horen.

VPRO radio maakt er geen geheim van dat dat ze haar avondprogrammering per 1 januari heeft moeten omgooien, mede door toedoen van last.fm. Waren de VPRO-avonden eerst gebonden aan een genre, nu zendt de VPRO breder georiënteerde muziek uit.

In The Washington Post verklaarde Jerry Del Colliano, professor in de muziekindustrie aan de universiteit van Zuid-Californië onlangs de populariteit van de site. „Luisteraars willen zelf programmadirecteur zijn. Jonge consumenten laten zich niet vertellen waar ze naar moeten luisteren. Die hebben hun sociale netwerk om hen te vertellen wat cool is.”

Het grote, gratis aanbod trekt, maar wat de site bijzonder maakt, is ‘het gluren’. Sociale netwerken als last.fm bevinden zich op de scheidslijn tussen het private en publieke domein. Mensen maken er hun gegevens en voorkeuren bekend. Maar wat gebeurt er met de informatie die ze achterlaten, bijvoorbeeld in de vorm van commentaar op de nieuwste videoclip van Kylie Minogue („nice song, great bum”)?

Alle persoonlijke informatie die je achterlaat op het internet is een gevaar voor de privacy, schrijft Dana Boyd, studente aan de School of Information van de universiteit van Californië. Zij bestudeerde het gedrag van Amerikaanse tieners op sociale netwerken als Youtube, Facebook en Myspace. Het voornaamste risico, schrijft ze in haar artikel Social Network Sites: Public, Private or What? is de onbeperkte houdbaarheidsdatum van digitale informatie. „Wat je op je vijftiende ergens geschreven hebt, is op je dertigste ook nog te lezen.”

Voor last.fm geldt nog iets anders. De eigenaar bezweert dat alleen de artiestnaam, de albuminformatie en de songtitel van de afgespeelde liedjes worden doorgegeven – niet de bestandsnaam of de type van het bestand. Anders zou makkelijk te controleren zijn of iemand illegaal gekopieerde muziek op zijn computer afspeelt.

Omdat ik de wereld niet op de

hoogte wilde brengen van mijn luistergedrag (ik had onlangs nog vier keer achtereen Fast Love van George Michel gedraaid) besloot ik slechts een naam in te tikken: Plantlife. Zijn nieuwe album was me afgelopen week opgevallen door de opgewekte combinatie van soul, funk en herinneringen aan pop en disco uit de jaren zeventig en tachtig. [Zie voor een cd-recensie van Plantlife’s album Time Traveller pag. 14 van deze bijlage]

Via Plantlife kwam ik terecht bij mij bekende artiesten als 4Hero en Alice Russell, maar ook bij onbekende bands als The Quantum Orchestra en Bugz in the Attic. Ook vond ik de groep mensen die de afgelopen week het meest naar Plantlife hadden geluisterd. Onder hen waren mannen en vrouwen met namen als Fuhma, Acquired Taste en sdz23. En g-Soul.

Het grappige op last.fm is dat je kunt zien welke muziek mensen recent hebben gedraaid en naar welke muziek ze nu luisteren. g-Soul had 2 uur en negen minuten geleden geluisterd naar Portishead en had daarna ruim een uur naar een recente aflevering van de radioshow van de Britse BBC diskjockey Gilles Peterson geluisterd. Nu galmde The Rolling Stones uit zijn computer – in een remix van het Belgische Soulwax, dat wel, gelukkig.

Het had iets intiems en verslavends, dat luisteren naar andermans muziek. Binnen de kortste keren bekommerde ik me niet meer om Plantlife en aanverwante artiesten, maar om g-Soul. Wat was hij aan het doen terwijl hij naar Portishead luisterde? Zat hij op kantoor of zat hij op zijn balkon, genietend van de lentezon? Of kwam hij net uit bed en poetste hij zijn tanden met de Soulwax-versie van You can’t always get what you want?

Ik moest meer over hem weten. Maar veel houvast gaf last.fm niet. In tegenstelling tot andere gebruikers hield g-Soul geen blog bij en ook had hij zijn leeftijd niet vermeld. En dus eindigde de middag met een verliefdheid op een onbekende man uit Groot-Brittannië.

Een kortstondige, want toen ik de volgende ochtend wakker werd, was-ie alweer verdwenen.

Met medewerking van Marc Hijink