Een Parijse jongen met een rode ballon

Le voyage du ballon rouge , een variatie op de film Le ballon rouge, gaat over moderne eenzaamheid.

We zien veel wandelingen van het jongetje Simon met Song, zijn Chinese au pair.

Onder: De moeder van Simon die werkt als poppenspeelster (Juliette Binoche). scene uit de film Le Voyage du ballon rouge (2007) FOTO: Filmmuseum

Net als steeds meer Aziatische filmmakers trok ook Taiwanees Hou Hsiao-hsien, inmiddels een wereldcinemaveteraan, voor zijn nieuwste film Le voyage du ballon rouge naar Parijs. Toevallig is die filmische reislust niet. Net als bijvoorbeeld landgenoot Tsai Ming-liang, die met What Time is it There? (2001) Parijs aandeed, of Zuid-Koreaan Hong Sang-soo (dit jaar in Berlijn met het in Parijs gesitueerde Night and Day), is Hou een van die filmmakers die in het westen bekender is dan in eigen land. Als gevolg daarvan worden hun films ook steeds vaker met westers geld geproduceerd. Behalve praktische zijn er daarvoor ook esthetische redenen. Genoemde films gaan, net als Hou’s Le voyage du ballon rouge, visueel en in hun verhalen over de ontmoeting tussen de op het eerste gezicht zo uiteenlopende culturen van het westen en het oosten.

Dat deze filmmakers voor Parijs kiezen is niet onbelangrijk: net zoals hun geestverwanten van de Franse Nouvelle Vague houden ze ervan om het leven voor de camera te vangen zoals het zich aandient. En in Parijs is dat meestal op straat, in dat borduurwerk van mensen en talen, pleinen en boulevards.

In al z’n virtuoze ongekunsteldheid is dat dan ook precies wat er in Le voyage du ballon rouge te zien is. De film beslaat een reeks wandelingen van het jongetje Simon met zijn Chinese au pair Song (die dan weer niet helemaal toevallig filmstudente is). Zij vertelt hem met de naïeve distantie van de buitenstaander over de beroemde Franse kinderfilm Le ballon rouge van Albert Lamorisse uit 1956 (die nu in een kraakhelder gerestaureerde versie in de Nederlandse filmtheaters wordt vertoond). Song maakt zelf met de digitale videocamera ook weer een film over een rode ballon. Le ballon rouge was ook voor Hou het startpunt voor zijn filmische reis. Op uitnodiging van het jarige Musée d’Orsay werd hij gevraagd een film in Parijs te maken en al lezende raakte hij gefascineerd door de film over een bijzondere vriendschap tussen een ballon en een jongetje – nog voor hij hem ooit gezien had.

Net als die kinderfilm ook op een filosofische, metaforische of spirituele manier te duiden is, voegde Hou aan zijn Wandergeschichte terloopse verdiepingselementen toe. Een gelukkig toeval was natuurlijk dat het museum ook een schilderij van een rode ballon bleek te bezitten, Le ballon van Félix Valotton uit 1899, dat Hou op een speelse manier tussen zijn beelden wist te weven.

De speelse en plagerige manier waarop de ballon in al die film-over-film-in-de-film-elementen het jongetje uitdaagt om de straat op te gaan, is tevens een pleidooi voor het wandelen, slenteren en kijken naar de echte wereld, tegenover de virtuele van het computerspel.

Het claustrofobische buitenleven van Parijs is weerspiegeld in de niet minder hectische binnenwereld van het opgepropte appartement waar Simon en zijn moeder (een glansrol voor Juliette Binoche) wonen. Zij is poppenspeelster en werkt met een Chinese ‘puppetmaster’ (niet toevallig titel en onderwerp van een eerdere film van Hou Hsiao-hsien) aan een nieuwe voorstelling. Haar relatie met Simon is doorgaans letterlijk afstandelijk – doordat ze veel weg is voor haar werk. Als ze er wel is, is haar houding verstikkend. Ze vraagt voortdurend aandacht en liefde van het kind.

Zo reist Hou met de ballon en wij met hem door tijd, ruimte en betekenis. Als in een kijkdoos kun je steeds dit soort toevallige verbanden blijven ontdekken.

Maar de film is vooral zo bijzonder doordat het eindresultaat verbluffend is van wijsheid, eenvoud en schoonheid: een jongetje, een ballon, een stad en het leven. Een filmmaker die ervan houdt heel nauwkeurig te kijken naar hoe mensen flensjes bakken. Verhaalelementen waaruit iedereen zijn eigen geschiedenis construeren kan. En een verheugende ode aan de betovering van kunst die, eenmaal waargenomen, als een duveltje uit een doosje elk moment van alledaagsheid kan verrijken.

Le voyage du ballon rouge. Regie: Hou Hsiao-hsien. ****