Buschauffeurs willen ‘poen’ en stempelen niet

Gratis met de streekbus om de vastgelopen cao-onderhandelingen open te breken. Bonden denken werkgevers zo van dienst te zijn. Maar die noemen het diefstal. „Het is een spel.”

De verbazing is van haar gezicht te lezen. „Hoef ik echt niet te stempelen”, vraagt een vrouw, de strippenkaart in de aanslag. „Nee hoor”, antwoordt buschauffeur Marga Snoei. „Ik trakteer vandaag.” De reizigster haalt haar schouders op en neemt plaats in de bus. Geen enkele passagier in Spijkenisse vraagt waarom de rit op Hemelvaart gratis is.

Omdat Snoei vandaag geen kaartjes verkoopt, noch stempelt, houdt haar werkgever Connexxion de helft van haar loon in. Dat heeft ze er graag voor over. „Dit gaat zo niet langer, de salarissen moeten met 3,5 procent omhoog.”

Met dit doel deed naar schatting 90 procent van de 13.000 personeelsleden in het streekvervoer de afgelopen twee dagen mee aan de ‘publieksvriendelijke actie’ waartoe FNV Bondgenoten, CNV Bedrijvenbond en vakbond De Unie hebben opgeroepen.

Na vier maanden zitten de cao-onderhandelingen tussen de bonden en de vervoersbedrijven Connexxion, Arriva en Veolia muurvast. De bonden kwamen begin april niet opdagen omdat ze het vertrouwen in de goede afloop hadden verloren. Het ultimatum dat zij daarop stelden, verliep afgelopen zondag. Maandagavond verwierpen de bonden het loonbod van de werkgevers.

Nu hebben de werknemers niet alleen de afgelopen twee dagen, maar ook voor 4 en 5 mei en Pinksteren acties aangekondigd. Als de werkgevers dan niet met een hoger loonbod aankomen, zullen de buschauffeurs in de tweede helft van mei beginnen met meerdaagse stakingen.

„Nu is het rustig aan het front”, vertelt Teus Ottevanger, actieleider bij Connexxion in Spijkenisse. „Vijftien jaar geleden sloegen werkgevers en werknemers elkaar nog op de bek.” Vandaag drinkt hij rustig een kopje koffie met vestigingsmanager Nicola de Jong. „Het is een spel”, zegt deze. „De kat uit de boom kijken, je hapt niet in één keer.”

De vervoersbedrijven houden vol dat er geen geld meer is, tenzij de productiviteit omhoog gaat. Daarom willen ze dat de chauffeurs het eerste kwartier van hun doorbetaalde pauze opgeven en flexibeler zijn met hun rooster. In ruil daarvoor kunnen de chauffeurs over de komende drie jaar een loonsverhoging van 11,5 procent krijgen.

De bonden noemen het voorstel een „sigaar uit eigen doos”. Volgens hen komt het neer op minder dan 2,5 procent per jaar. Ottevanger: „Ze komen met allerlei randvoorwaarden, maar we willen gewoon poen.” Een buschauffeur verdient tussen de 1.200 euro en de 1.700 euro netto per maand. De loonsverhoging die de bonden eisen komt neer op ongeveer vijftig euro per maand.

Vorige week vrijdag bereikten werkgevers en bonden wel een cao-akkoord voor de werknemers in de gebieden waar Connexxion, Arriva en Veolia behalve busvervoer ook het treinverkeer verzorgen. De vervoersbedrijven konden de duizend chauffeurs in deze gebieden wel 3,5 procent loonsverhoging bieden, omdat ze geld kunnen vrijmaken uit de treinkaartjes, waarvan de prijs jaarlijks met ongeveer 3,5 procent stijgt.

„Maar bij de streekbus kunnen we de kosten niet simpelweg doorberekenen in de kaartjes”, verklaart woordvoerder Liesbeth de Vries van Arriva. De bedrijven hebben twee bronnen van inkomsten, die allebei worden bepaald door de overheid. De eerste bron is de strippenkaart, waarvan de prijs wordt vastgesteld door staatsecretaris Tineke Huizinga (Vervoer, ChristenUnie). Daarnaast krijgen de bedrijven subsidie van provincies, gemeenten of stadsregio’s: de ‘brede doeluitkering’ (BDU).

De BDU en de prijs van een strippenkaart pakten niet zo hoog uit als de werkgevers hadden verwacht. Daarbij stegen de kosten van het vervoer de laatste jaren flink door de invoer van de ov-chipkaart en de gestegen dieselprijs. Connexxion maakte vorig jaar 3 miljoen euro winst op een omzet van één miljard. De werkgevers klopten een maand geleden bij Huizinga aan voor hulp, maar die wil niet bijspringen. „Wij zitten dus klem tussen overheid en bonden”, aldus De Vries.

Volgens Wyb Kusters van CNV Bedrijvenbond klopt het niet dat de vervoersbedrijven geen geld hebben. „Connexxion heeft bijvoorbeeld wel geld voor de salarissen voor de raad van bestuur. Die stegen vorig jaar met gemiddeld 21 procent. En er worden voortdurend nieuwe bussen aangeschaft.”

De bonden beamen wel dat het bij de vervoersbedrijven geen vetpot is. Maar ze vinden dat de buschauffeurs niet moeten opdraaien voor het falen van de ov-chipkaartapparatuur en de gestegen brandstofkosten. Kusters: „De werkgevers hebben slecht onderhandeld met de regionale overheden, het is hun eigen schuld.”

De buschauffeurs denken dat de werkgevers de actie heimelijk toejuichen omdat deze zou helpen om de druk in Den Haag op te voeren. Maar volgens De Vries van Arriva doet de publieksvriendelijke actie het onderhandelingsproces geen goed. Ze schat het totale verlies voor de vervoersbedrijven op acht ton per dag. „Het is gewoon diefstal”, vindt De Vries.

De werkgevers beraden zich nu over een nieuw voorstel. Maar Marga Snoei ziet het somber in. „Het is elk jaar weer hommeles. Het probleem zit hem in de marktwerking. Dat werkt gewoon niet.”