Al 15 jaar toegang voor iedereen

Vijftien jaar geleden kregen particulieren in Nederland officieel toegang tot internet.

Xs4all, de eerste provider van het land, is een strijdbaar bedrijf gebleven.

Vijftien jaar geleden introduceerde Xs4all internet voor particulieren in Nederland. De oprichters, Rop Gonggrijp, Felipe Rodriquez en Paul Jongsma, maakten zelf eind jaren tachtig al kennis met internet via de Universiteit van Amsterdam. Ze waren zo enthousiast over het nieuwe netwerk, dat ze besloten dat iedereen toegang moest krijgen tot internet. Access for all werd het credo van de eerste provider voor consumenten die op 1 mei 1993 begon.

De belangstelling was vanaf het begin groot. De eerste dag meldden zich vijfhonderd klanten aan. Volgens het bedrijfsplan rekende de internetaanbieder pas na een jaar op dat aantal.

Vijftien jaar later is internet overal. Wereldwijd hebben bijna 1,4 miljard mensen toegang tot het net. Dat is ongeveer één vijfde van de wereldbevolking. Nederland heeft volgens een recent onderzoek van mediabedrijf Universal McCann wereldwijd de hoogste internetpenetratie. Bijna 88 procent van de Nederlanders heeft de beschikking over internettoegang. In de VS is dat 71 procent, in Groot-Brittannië 66 procent.

De oprichters van Xs4all waren idealisten die weinig op hadden met het bedrijfsleven. KPN gold als de grote vijand. De afhankelijkheid van de telefoonmonopolist, die de lijnen voor de inbelverbindingen moest leveren en niet altijd even snel was, was Gonggrijp, Rodriquez en Jongsma een doorn in het oog. Ze hielden zich liever bezig met het bestrijden van censuur en het steunen van goede doelen. Xs4all stond bekend om zijn principiële houding als het ging om samenwerking met justitie (alleen na de juiste juridische procedure) en het hosten van bedreigde informatie. Zo steunde men het onafhankelijke radiostation B92 tijdens de oorlog in Joegoslavië en waren geheime documenten van de Scientology Church en de site van het in Duitsland verboden extreemlinkse tijdschrift Radikal veilig op de servers van Xs4all.

De verontwaardiging van Xs4all-klanten van het eerste uur was dan ook groot toen de oprichters in december 1998 bekendmaakten dat ze hun aandelen hadden verkocht aan KPN. Zonder hulp van de voormalige vijand had het bedrijf geen overlevingskansen. De oprichters werden miljonair en verlieten het bedrijf.

Tegen de verwachting in is Xs4all een vrij zelfstandig bedrijf gebleven binnen KPN. Klanten kunnen nu zelfs een breedbandaansluiting krijgen zonder KPN-abonnement. ‘Xs4all only’ heet het nieuwe abonnement. Volgens een onderzoek van de Consumentenbond dat vorige maand verscheen, scoort Xs4all van de zeventien geteste providers het hoogst op het onderdeel ‘klanttevredenheid’.

Xs4all geldt ook nog steeds als een strijdbare provider. Het bedrijf verzet zich bijvoorbeeld tegen de wettelijke bewaarplicht voor providers en telecombedrijven. Volgens het wetsvoorstel Bewaarplicht Telecommunicatiegegevens dat onlangs in de Tweede Kamer is behandeld, wordt de opslag van telefoon-, fax- en e-mailverkeer gedurende achttien maanden verplicht. Internet- en telefoonbedrijven zijn verantwoordelijk voor de kosten. Xs4all maakt niet alleen bezwaar tegen de kosten maar ook tegen de schending van privacy van klanten.

In Duitsland hebben protesten tegen de nieuwe wet, die in de hele Europese Unie wordt ingevoerd, tot succes geleid. Het Constitutionele Hof in Karlsruhe, de hoogste rechtbank in Duitsland, heeft de wet naar aanleiding van een petitie van 30.000 burgers ingeperkt. Xs4all hoopt dat het Nederlandse parlement besluit dat de bewaarplicht hier net als in Duitsland wordt beperkt tot zes maanden.

Meer over de geschiedenis van Xs4all op xs4all.nl/overxs4all/geschiedenis.