Na die dag wist iedereen waar Hoogeveen lag

Het Koninklijk Huis bezoekt op Koninginnedag twee Nederlandse plaatsen. Wat levert dat de betrokken gemeenten op, naast stress en hoge kosten?

Nederlanders bewaren hun vlag vaak op zolder of in de garage, onder een laag stof. Voor de serie ‘Vergeten vlaggen’ ging fotografe Saskia Lelieveld (27) in Baarn op zoek naar verschillende opbergplekken. Foto’s Saskia Lelieveld Nederlanders bewaren hun vlag vaak op zolder of in de garage, onder een laag stof. Voor de serie ‘Vergeten vlaggen’ ging fotografe Saskia Lelieveld (27) in Baarn op zoek naar verschillende opbergplekken. Foto’s Saskia Lelieveld
Nederlanders bewaren hun vlag vaak op zolder of in de garage, onder een laag stof. Voor de serie ‘Vergeten vlaggen’ ging fotografe Saskia Lelieveld (27) in Baarn op zoek naar verschillende opbergplekken. Foto’s Saskia Lelieveld Nederlanders bewaren hun vlag vaak op zolder of in de garage, onder een laag stof. Voor de serie ‘Vergeten vlaggen’ ging fotografe Saskia Lelieveld (27) in Baarn op zoek naar verschillende opbergplekken. Foto’s Saskia Lelieveld Lelieveld, Saskia

Het huren van kilometers dranghekken, daar gaat veel geld in zitten. Verkeersmaatregelen, beveiliging, lunchpakketjes voor de vrijwilligers – ook niet goedkoop. Sommige steden of dorpen krijgen voor de komst van de koningin op de valreep nog een facelift. „Als je iemand op visite krijgt, zorg je toch ook dat je huis netjes is”, zegt woordvoerder Fons Delamarre van de gemeente Leiden.

De Nederlandse gemeenten die de afgelopen jaren Hare Majesteit op Koninginnedag mochten verwelkomen, gaven daar veel geld aan uit. Grofweg tussen de anderhalve ton en 650.000 euro (Almere). „Daarvoor krijg je landelijke exposure op televisie, tijdens prime time zelfs”, zegt Delemarre, woordvoerder. „Die tijd is niet te koop, en als je het zou kúnnen kopen is het onbetaalbaar. Het is echt enorm veel waard, dat is in geld niet uit te drukken.”

Almere kan dat bevestigen. De stad kwam in een landelijk imago-onderzoek enkele jaren geleden naar voren als een saaie, kille en winderige slaapstad. Na de tv-uitzending van Koninginnedag 2006 was het oordeel over Almere veel positiever. De „aantrekkelijke winkelstad” was het bezoeken waard, aldus de ondervraagden.

Burgemeester Annemarie Jorritsma is nog steeds verheugd over het onderzoeksresultaat. „Omdat Almere zo snel verandert, is het niet zo makkelijk het verouderde beeld dat mensen van de stad hebben bij te stellen. Koninginnedag heeft daar zeker aan bijgedragen.”

Ook voor kleine, minder bekende plaatsen is Koninginnedag hét moment om zich te profileren. „Na die dag wist ieder waar Hoogeveen lag”, zegt burgemeester Willem Urlings. „Het is prima voor het imago van de stad, maar daar geef je je geld niet aan uit.”

Gemeenten nemen vaak zelf het initiatief om de koningin te inviteren. Zij gooien een visje uit bij de commissaris van de koningin. Die polst het Koninklijk Huis. Daarbij wordt wel gekeken of de provincies evenredig aan bod komen.

Het dorp Warffum ging Koninginnedag vier jaar geleden tegemoet met een doel, vertelt oud-burgemeester Gerard Renkema: „We wilden het beeld ombuigen dat Noord-Groningen kil, kaal en ver weg is, en dat Noord-Groningers wat minder spontaan zijn.” Of dat gelukt is, weet Renkema niet. Volgens hem was de landelijke faam tijdelijk. „Wel heb ik veel reacties gekregen van mensen die vonden dat we spontaan en ongedwongen overkwamen.”

Een landelijke tv-uitzending levert toeristen op. Ype Dijkstra (63), oud-burgemeester van Zeewolde, beaamt dat. „Tja, je bent op tv en dan denken mensen: Zeewolde, goh, daar ben ik nog nooit geweest. Als ze er vervolgens eens gaan kijken, zien ze dat het veel mooier is dan ze dachten.”

Het bezoek van het Koninklijk Huis droeg in Zeewolde – de jongste gemeente van Nederland – bij aan de sociale cohesie. Het dorp werd 25 jaar geleden uit de modder opgetrokken, vertelt Dijkstra. „Een band scheppen tussen die verschillende groepen inwoners, dat was best wel eens moeilijk. Koninginnedag had een geweldig positief effect op de gemeenschap. Iedereen werkte samen om er een prachtige dag van de te maken.”

Koninginnedag legde ook de Noord-Brabantse gemeente Woudrichem geen windeieren. Het bezoekersaantal verdriedubbelde sinds Hare Majesteit er vorig jaar op bezoek kwam. „Zo’n dag geeft een enorm positieve zwaai aan bepaalde dingen”, zegt burgemeester Frank Petter. Oranjeverenigingen sloegen hun handen ineen om in het vestingstadje iets moois neer te zetten. Heel bijzonder, vertelt hij, want doordat de dorpskernen van Woudrichem een vrij sterke eigen identiteit hebben, trekken de dorpen weinig samen op. „Dit soort activiteiten bindt mensen samen.”

De voorbereidingen veroorzaakten slapeloze nachten. Petter: „We hebben met alles rekening gehouden, bijvoorbeeld met het water in de rivier bij de vesting. Stel je voor dat het te hoog staat. Dat komt bijna nooit voor, maar het zal net op zo’n dag gebeuren. Dat gooit het hele programma in de war.”

Iedere (oud-)burgemeester leeft op wanneer het over Koninginnedag gaat. Of de hagel die dag met bakken uit de hemel kwam of niet, ze kijken naar eigen zeggen terug op een fantastische dag. Jorritsma: „Als Hare Majesteit volgend jaar weer naar Almere wil komen, zou ik zonder aarzelen ja zeggen.” En woordvoerder Delemarre van Leiden: „Ik raad iedere gemeente aan Koninginnedag te organiseren. Je haalt je heel wat op de hals, zowel om te regelen als financieel, maar dat is het dubbel en dwars waard.”