‘Tv met overheidssteun is logisch’

Het sponsoren van televisieprogramma’s hoort bij de moderne tijd, vinden ministeries en producenten. Kamerleden en het kabinet roepen op tot terughoudendheid.

De Weekendschool gaat op reportage met een traumahelikopter. Een documentaire over deze school werd deels gefinancierd met overheidsgeld, afkomstig van diverse ministeries. Foto NRC Handelsblad, Vincent Mentzel IMC Weekendschool " Journalisten" op reportage bij de trauma helicopter PH-ULP op het vliegdek van het het Erasmus Medisch Centrum te Rotterdam. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Rotterdam, 29 januari 2006
De Weekendschool gaat op reportage met een traumahelikopter. Een documentaire over deze school werd deels gefinancierd met overheidsgeld, afkomstig van diverse ministeries. Foto NRC Handelsblad, Vincent Mentzel IMC Weekendschool " Journalisten" op reportage bij de trauma helicopter PH-ULP op het vliegdek van het het Erasmus Medisch Centrum te Rotterdam. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Rotterdam, 29 januari 2006 Mentzel, Vincent

Verschillende ministeries droegen bij aan een documentaire, op 3 april zond de IKON hem uit. De film bracht, via portretten van leerlingen en docenten, MC Weekendschool in kaart: een school voor aanvullend onderwijs op zondag voor jongeren van tien tot veertien jaar uit achterstandswijken. Dat die ministeries, waaronder OCW, medefinanciers zijn, werd alleen kort op de aftiteling vermeld. Er wordt geen melding van gemaakt op de websites van IDTV, IKON, HollandDoc en WeekendSchool.

De film werd geproduceerd door IDTV. Directeur van IDTV Frank de Jonge noemt de documentaire „een mooi voorbeeld van samenwerking”. Niettemin heeft het kabinet het voornemen om deze vorm van co-financiering uit te bannen. Dat is althans wat De Jonge, die ook voorzitter is van de vereniging van Onafhankelijke Televisie Producenten (OTP), verneemt in het informele circuit. „Ik probeer nu te voorkomen dat het ook daadwerkelijk die kant op gaat; voor veel van de documentaires die wij maken zou het een ramp zijn.”

Net als elke andere organisatie heeft ook een ministerie een „communicatiebehoefte”, meent De Jonge: „Dan moet je toch ook gebruik kunnen maken van het televisiekanaal?” Als het aan Tweede Kamerlid Jasper van Dijk (SP) ligt, mag de overheid alleen nog bij hoge uitzondering als co-financier optreden. „Bij sommige onderwerpen kan ik me voorstellen dat de overheid mag sponsoren. Maar dan nog vind ik dat de Tweede Kamer dat eerst moet goedkeuren.”

Volgens Joop Atsma van het CDA wordt het lijstje gesponsorde programma’s „eerder korter dan langer.” Atsma (CDA) huldigt niet langer, zoals eerder, het standpunt dat overheidsinformatie alleen nog via Postbus 51 zou mogen worden verspreid. „Maar ik pleit voor de grootst mogelijke terughoudendheid. ”

Harry Kramer, zelfstandig adviseur en voormalig hoofd van de directie media op het ministerie van OCW, vindt het „logisch” dat voorlichters van de ministeries de grenzen van de regels opzoeken. „Alles wordt commerciëler, dat is de tijdgeest en daar valt moeilijk tegen te vechten. Er is bijvoorbeeld een nieuwe Europese richtlijn die de mogelijkheden voor tv-sponsoring juist verruimt. Het spreekt vanzelf dat voorlichters daarin meegaan. Ze zien burgers als consumenten en benaderen hen als marketeers.”

Daarnaast constateert Kramer dat een tv-spot via Postbus 51 geen effectief middel meer is. „De trend onder adverteerders is ‘branded content’, dat betekent dat je je boodschap verpakt in de inhoud van een programma. De verleiding is groot om daar in mee te gaan, maar als het aan mij ligt houdt de overheid zich daar verre van.”

Doordat ministeries steeds vaker technieken uit de public relations verkiezen boven objectieve voorlichting, kon het gebeuren dat het ministerie van Binnenlandse Zaken een item van SBS-weerman Piet Paulusma sponsorde. De weerman presenteerde zijn weerpraatje vanaf een multicultureel tennispark want dat zou bevorderlijk zijn voor de integratie. „Ik vond dat geen gelukkig item”, zegt Martijn van Dam, Tweede Kamerlid voor de PvdA. „Maar we moeten ook niet iedere ambtenaar aan de leiband laten lopen. Dat zijn fouten die gemaakt worden. Overal wordt geld weggegooid.”

Van Dam vindt een verbod op co-financiering overdreven. „Ik vind het prima dat de overheid televisie gebruikt als communicatiekanaal. Maar de burgers moeten dan wel weten dat het gebeurt. De regels mogen best wat worden aangescherpt, bijvoorbeeld dat er verplicht in de openingstitels van een programma duidelijk wordt gemaakt wie de sponsors zijn.”

De Jonge van IDTV ziet wel iets opin een controlerende instantie. „Die zou vormen van co-financiering – voor- of achteraf – inhoudelijk kunnen toetsen. Dan is er meer helderheid en is het probleem uit de wereld. Iedereen is het erover eens dat de overheid geen nieuws en actualiteiten kan medefinancieren. Maar het zou doodzonde zijn wanneer een serie als In Europa, die met overheidsteun tot stand is gekomen, niet meer gemaakt kan worden.”