Geef ze geen geld, ga praten

China heeft miljarden geïnvesteerd in de ontwikkeling van Tibet.

Toch brengt volgens Wang Lixiong alleen een vergelijk met de Dalai Lama uitkomst.

Zuid-Koreaanse politieagenten houden een Chinese student tegen die tijdens de Olympische fakkeltocht in Seoul slaags raakte met betogers die het beleid van China in Tibet aan de kaak stelden. Foto Reuters Police block Chinese students rallying for their country as they try to scuffle with protesters after the start of the Olympic torch relay at the Seoul Olympic Park April 27, 2008. Thousands of Chinese students scuffled with protesters against China's human rights record in Tibet. REUTERS/Lee Jae-Won (SOUTH KOREA)
Zuid-Koreaanse politieagenten houden een Chinese student tegen die tijdens de Olympische fakkeltocht in Seoul slaags raakte met betogers die het beleid van China in Tibet aan de kaak stelden. Foto Reuters Police block Chinese students rallying for their country as they try to scuffle with protesters after the start of the Olympic torch relay at the Seoul Olympic Park April 27, 2008. Thousands of Chinese students scuffled with protesters against China's human rights record in Tibet. REUTERS/Lee Jae-Won (SOUTH KOREA) REUTERS

„De politiek van de gevulde rijstkom”, zegt de Chinese historicus Wang Lixiong, „heeft in Tibet volkomen gefaald.” De Han-Chinese Wang weet zeker dat China de Tibetaanse harten nooit zal winnen met miljarden dollars. Geweld en de demonisering van de Dalai Lama maken iedere nieuwe investering waardeloos.

„Van de Dalai Lama hebben de Tibetanen nog nooit een cent ontvangen en toch wordt hij diep vereerd, want hij is veel meer dan een persoon, hij belichaamt het geloof in reïncarnatie. Hoe luider in Peking wordt geroepen dat hij een jakhals in een monnikengewaad is, hoe meer dat vreselijke jargon uit de Culturele Revolutie wordt gebruikt, hoe populairder hij wordt”, zegt Wang Lixiong, echtgenoot van de Tibetaanse dichteres Tsering Woeser en de initiatiefnemer van een open brief aan de Chinese leiders van dertig intellectuelen.

„Peking moet de zeer ernstige fouten onderzoeken en de koers drastisch wijzigen. Er moet met de Dalai Lama worden onderhandeld om aan dit etnische conflict een eind te maken. Zonder een vergelijk met deze Dalai Lama, die groot gezag heeft, zal aan de cycli van opstanden en repressie zoals we die sinds 1950 zien geen einde komen. Met alle gevolgen van dien”, zegt Wang in een theehuis in Peking. Sinds kort is zijn huisarrest opgeheven, maar hij wordt nog wel gevolgd. Hij wijst naar twee mannen die wat later zijn binnengekomen.

Woeser is daarom thuis gebleven. De open brief aan de Chinese leiders is voor het eerst gepubliceerd op haar in China geblokkeerde website, maar circuleert nu op de populairste Chinese webfora. Daar oogst hij naast bijval ook veel kritiek. In de brief worden Chinezen én Tibetanen opgeroepen het geweld te staken en pleiten de intellectuelen voor onafhankelijk onderzoek naar de gebeurtenissen in Lhasa tussen 10 en 16 maart.

„Door de afsluiting van Tibet, de propaganda van de Chinese overheid en in niet mindere mate de desinformatie van de pro-Tibetaanse groepen in het buitenland is het nog moeilijker geworden om de waarheid te achterhalen”, vindt hij. Volgens Wang en Woeser zijn er inderdaad 22 Han-Chinezen omgekomen toen hun winkels werden bestormd door gefrustreerde Tibetaanse jongeren die het opnamen voor in het nauw gedreven monniken. Maar, zeggen zij, dat geweld is uitgelokt door het zeer hardhandige optreden van de Chinese oproerpolitie die insloeg op de demonstrerende monniken na zich eerst 24 uur lang om onverklaarbare redenen afzijdig te hebben gehouden. Er is ook geschoten en daarbij zijn volgens hem „zeker vier, mogelijk tien Tibetanen” gedood. Het aantal van 160 doden is volgens hem propaganda.

Wang: „Wij willen in het midden van een nationalistische storm met al die anti-Tibetaanse propaganda juist nu de Tibetanen laten weten dat er ook Chinezen zijn die vrede willen in Tibet”. Maar hij heeft geen illusies dat de kloof tussen Tibetanen en Han-Chinezen gedicht kan worden.

„Chinezen werken en studeren keihard, brengen grote offers, zijn materialistisch, ambitieus en willen graag rijk worden. Tibetanen streven spiritueel geluk na. Geld speelt nauwelijks een rol, het geloof des te meer. Chinezen vinden de Tibetanen ondankbaar na alle investeringen en de bevrijding uit hun slavenbestaan en zien het geloof als spirituele opium.”

De huidige Dalai Lama, legt hij uit, is een tegenstander van een onafhankelijk Tibet. Hij pleit voor meer autonomie op alle terreinen behalve defensie, buitenlands beleid en de munt. ,,Hij wil Tibet helemaal niet losmaken van China en daar is hij sinds zijn jeugd heel consequent in. Hij wil alleen dat de Tibetanen in vrijheid zonder bespioneerd te worden hun geloof kunnen belijden. Ik denk dat hij de laatste kans is voor China om de problemen in Tibet op te lossen”, redeneert Wang.

„Er zijn nu al groepen in de Tibetaanse gemeenschap in ballingschap en in Lhasa die vinden dat de koers van de Dalai Lama te gematigd is en dat onderhandelingen geen enkele zin hebben. Ik begrijp hun redenering heel goed, want er is geen reden om optimistisch te zijn over een koerswijziging van China.”

Naar onafhankelijkheid strevende Tibetanen verzetten zich tegen de Chinese claim dat Tibet al meer dan zeven eeuwen bij China hoort. De historicus Wang kan ze hierin niet steunen. „Zowel de claims van de Tibetanen als de Chinezen zijn dubieus, want het concept van nationale soevereiniteit is een voor Azië nieuw Westers concept. Er waren eeuwenlang nauwe en dan weer losse banden tussen de Tibetaanse geestelijken en de keizers. Er waren periodes van innige relaties en grote distantie. Pas in 1950 is Tibet door Mao ingelijfd en Mao gedroeg zich niet anders dan de Westerse kolonialistische landen. De historische discussie biedt geen heldere oplossing, wil ik maar zeggen.”

De Chinese autoriteiten vrezen dat onderhandelingen zullen leiden tot een opsplitsing van China. „In het behoud van de nationale eenheid hebben de huidige leiders veel prestige geïnvesteerd. Een koerswijziging staat gelijk aan groot gezichtsverlies”, legt Wang uit. Hij vindt een boycot van de Olympische Spelen zinloos. ,,Ach, dat is symboolpolitiek. Ik hoop vooral dat de Chinese leiders en de Dalai Lama weer met elkaar gaan praten. Als er geen dialoog komt, vrees ik een bloedbad, vroeg of laat.”

Lees de brief van Wang via:nrcnext.nl/links