Bos helpt partijgenoten even uit de brand

Het kabinet toonde zich vrijdag tevreden over de aanpassingen op de lopende begroting. Wijken, kinderopvang en zorg zijn voorlopig gered.

Wouter Bos, schatkistbewaarder én PvdA-partijleider, is dit weekeinde opgelucht met vakantie gegaan. Vrijdag slaagde hij er in om enkele spanningen in kabinet en eigen partij te bezweren. Voorlopig tenminste. Want in augustus, als de begroting voor volgend jaar aan de orde komt, belooft het een hete maand te worden voor het kabinet. Dan pas wordt duidelijk welke bevolkingsgroepen er werkelijk op achteruit gaan als gevolg van een reeks miscalculaties bij de kinderopvang, de zorg en de achterstandswijken.

Voor juni moet het kabinet de zogenoemde Voorjaarsnota, de tussenstand van de begroting, naar de Kamer sturen. „Er is geen economische crisis en toch hebben we grote financiële problemen”, schreef Bos vrijdag op zijn weblog. Bos raakt met zijn constatering de kern. De overschrijdingen op de lopende begroting voor dit jaar bij de kinderopvang, de zorg en de wijken hebben immers niets van doen met een teruggang van de economie of met de gevolgen van de kredietcrisis. Maar alles met te optimistische inschattingen aan het begin van de kabinetsperiode.

Dat de „uitgaven aan de kinderopvang en de zorg uit de klauwen dreigen te lopen”, heeft, schrijft Bos in zijn weblog, vooral te maken met „onbeheersbaarheid van de regelingen en kennelijk slechte ramingen van wat het ons allemaal zou gaan kosten”. Dat mag Bos zich als partijleider ook aantrekken, want het zijn drie partijgenoten in het kabinet die in financiële problemen zitten.

Twee PvdA-staatssecretarissen, Sharon Dijksma (kinderopvang) en Jet Bussemaker (persoonsgebonden budgetten), hebben te maken met een explosie van kosten. Dijksma komt dit jaar 470 miljoen euro tekort voor de kinderopvang en dat loopt de komende jaren op tot 1,1 miljard euro als er niet wordt ingegrepen. Bussemaker kampt dit jaar eveneens met een tegenvaller van bijna een half miljard, doordat niet was voorzien dat er een forse toename zou komen van het aantal jongeren met psychiatrische problemen dat een beroep doet op een persoonsgebonden budget.

Met geen woord rept Bos over de moeilijkheden bij de derde PvdA-bewindspersoon: Ella Vogelaar (Wonen, Wijken en Integratie). Zij is bezig ‘prachtwijken’ te maken, maar krijgt forse kritiek. Het beleid komt nauwelijks van de grond en de verhoudingen met de woningcorporaties zijn verziekt. Bovendien schrikt Vogelaar er niet voor terug haar eigen partijleider in de media te bekritiseren omdat ze het niet eens is met diens uitspraken over integratie.

De fricties met Vogelaar zijn pijnlijk voor Bos. Juist de metamorfose van achterstands- naar prachtwijken wordt beschouwd als een van de parels van het PvdA-beleid. Een andere parel is de kinderopvang. Iets waar overigens ook het CDA aan hecht, want premier Balkenende wordt niet moe te herhalen dat de deelname van vooral vrouwen aan het arbeidsproces omhoog moet naar 80 procent van de beroepsbevolking. „Ouders krijgen meer ruimte om werken en zorgen te combineren”, zei de premier in zijn regeringsverklaring.

Dus maakte Bos, met steun van het kabinet, vorige week een royaal gebaar. De zorg krijgt er een half miljard bij, de kinderopvang een half miljard en minister Vogelaar 300 miljoen voor de wijken en 130 miljoen om de tekorten bij de huurtoeslag op te vangen. „In de plooien van de begroting” had Bos nog iets gevonden. Onduidelijk is waarvan hij dit betaalt. Duidelijk is wel dat dit de laatste cadeaus zijn die Bos dit jaar kan uitdelen. Dat de rekening van de zorg en de kinderopvang vanaf volgend jaar bij de werkende burgers komt te liggen, is zonneklaar. Bussemaker en Dijksma ontkomen niet aan bezuinigen. En dan is met de hoge koers van de euro, de hoge olieprijs en de crisis in de financiële wereld niet eens rekening gehouden. Of zoals Bos het zelf typeerde, voordat hij op vakantie ging: „Formidabele risico’s”.

Commentaar: pagina 7