Verdubbeling taakstraffen in vijf jaar tijd

Het aantal opgelegde taakstraffen is in vijf jaar tijd verdubbeld. De effectiviteit ervan is echter beperkt. De helft van de volwassenen die een taakstraf hebben uitgevoerd, komt opnieuw met justitie in aanraking. Tweederde van de minderjarigen recidiveert.

Dat blijkt uit onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie.

Incidenteel veroordelen rechters ook daders van levens- en zedendelicten tot taakstraffen, zo blijkt uit een reportage in deze krant. De eis van het Openbaar Ministerie dat veroordeelden die niet komen opdagen of hun taakstraf niet afmaken hun straf in de gevangenis moeten uitzitten, wordt door de rechter niet altijd gevolgd.

De algemeen directeur Reclassering Nederland, Sjef van Gennip, vindt het „ongeloofwaardig” als zware misdrijven worden afgedaan met een taakstraf of als iemand keer op keer een taakstraf krijgt. „Natuurlijk maken rechters hun eigen afwegingen, maar ik vind zulke keuzes moeilijk uit te leggen.”

Uit cijfers van het WODC blijkt dat in 2001 ruim 28.000 volwassenen en jongeren een werk- of leerstraf of een combinatie van beide voltooiden. Vijf jaar later ging het om 54.000 mensen. De meeste taakstraffen zijn individuele werkstraffen, bijvoorbeeld onbetaald werk in de keuken van een ziekenhuis. Maar doordat er steeds meer taakgestraften zijn met gedragsproblemen, verstandelijke handicaps of psychische stoornissen, groeit het aantal groepswerkstraffen gestaag. Ook het aantal leerstraffen, bijvoorbeeld een training sociale of cognitieve vaardigheden, neemt toe.

Hans van de Donk, hoofd beleid van de Raad voor de Kinderbescherming, wijt de groei van het aantal opgelegde taakstraffen „aan een samenleving die steeds repressiever wordt. Heel veel first offenders horen helemaal niet thuis in het strafrecht. Waarom moet een jongen die drie keer spijbelt een taakstraf uitvoeren? Kan zijn leraar dat niet zelf oplossen? Puberaal gedrag kun je ook anders afstraffen. Daar heb je geen werk- of leerstraf voor nodig.”

Hoewel de taakstraf een gewilde strafmaatregel is geworden, is het effect niet spectaculair. Uit WODC-onderzoek, waarbij ruim 130.000 volwassen en 15.000 minderjarige daders meerdere jaren werden gevolgd, blijkt dat ruim de helft van de volwassenen die een taakstraf uitvoerden opnieuw met justitie in aanraking komt.

Zaterdag &cetera: reportage