‘Spierballentaal’ in debat over Chinese asielzoekers

Een gerucht over een nieuw pardon lokte 770 Chinezen naar asielcentra. Nu verdwijnen ze weer in de illegaliteit, tot grote ergernis van de VVD.

Waarom is één keer 800 Chinezen erger dan 800 keer één Chinees, wilde Kamerlid Hans Spekman (PvdA) gisteren van VVD’er Henk Kamp weten. Die laatste had net een motie van wantrouwen ingediend tegen staatssecretaris Albayrak (Vreemdelingenzaken, PvdA).

Spekman vond de opwinding van Kamp selectief. Onder de vorige regering verdwenen continu vreemdelingen zonder verblijfsvergunning één voor één in de illegaliteit. Daar had hij Kamp, toen nog minister, nooit over horen klagen. Waarom dan nu zo reageren?

Albayrak had eind maart bijna 800 – waarschijnlijk illegale – Chinezen „op een presenteerblaadje aangereikt” gekregen: ze meldden zich bij asielcentra na een gerucht over een nieuw pardon. Het was haar kans geweest om te laten zien dat illegaliteit niet wordt getolereerd, zei Kamp. Albayrak had ze moeten vastzetten, en vervolgens naar China moeten uitzetten. Maar ze had de Chinezen „tussen haar vingers laten wegglippen”. Van de 770 die zich hadden aangemeld, waren er al weer 300 in de illegaliteit verdwenen. De Kamer hield er een spoeddebat over.

Eén belangrijk verschil is er in ieder geval. Voor de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) was het handiger geweest als de Chinezen één voor één waren binnen gedruppeld. Want op het verwerken van de 770 die opeens op de stoep van asielcentra stonden, bleek de dienst niet berekend.

Dat was ook een belangrijk verweer van Albayrak tegen het verwijt van Kamp. Opsluiten mag van de Vreemdelingenwet, zei Kamp. Dan moet je het ook doen.

Onmogelijk, zei Albayrak. Maar uit haar argumenten bleek vooral dat zij denkt dat opsluiten theoretisch wel kan, maar in de (juridische) praktijk niets oplevert, en zelfs averechts kan werken. Wie een niet uitgeprocedeerde asielzoeker opsluit, moet aan strenge eisen voldoen, legde Albayrak uit. Het mag van de rechter maar kort, aan elke opsluiting moet een individuele beslissing voorafgaan. De asielprocedure moet dan binnen een paar dagen worden gestart.

Als je dat voor 770 Chinezen tegelijk moet doen, kom je onherroepelijk in de problemen, zei de staatssecretaris. Er zijn simpelweg te weinig IND’ers om in die korte tijd zorgvuldige beslissingen te nemen over opsluiting en asiel, zeker omdat er niet genoeg tolken Mandarijn zijn. En wie in asielzaken onzorgvuldig handelt is daarna jaren bezig met procedures.

Het is misschien niet ideaal, zei Albayrak, maar meer doen is gewoon onmogelijk. Moet ze dan 8.000 IND’ers aanstellen? Zíj probeert deze mensen tenminste met maatregelen, zoals een meldplicht, in de buurt van de asielcentra te houden. Zíj onderhandelt met de Chinese overheid om meer illegalen terug te nemen. „Ik heb meer gedaan dan welk kabinet voor mij dan ook.”

Kamerlid Wim van de Camp van coalitiepartner CDA was wat minder omzichtig. Met een volume dat geluidsversterking onnodig maakte, verweet hij Kamp niet naar oplossingen te streven, maar alleen „politieke spierballentaal” te gebruiken. „U gaat hier even populair een motie van wantrouwen indienen tegen een staatssecretaris die al meer bereikt heeft dan die hele mevrouw Verdonk van u!” Waarbij Van de Camp er niet bij meldde dat hijzelf Verdonk als Kamerlid ook altijd steunde.

Alleen de PVV en Rita Verdonk steunden de motie van Kamp.