Een jaar lang vol boekenaandacht

Met festivals, de grootste boekenmarkt ter wereld en heel veel schrijvers is Amsterdam een jaar lang boekenhoofdstad van de wereld. „Het leesplezier moet voorop staan.”

Vanaf vanavond, als Amsterdam Wereldboekenstad in de Westerkerk officieel door prinses Laurentien wordt geopend, staat Amsterdam tot 22 april 2009 een jaar lang in het teken van het boek.

Thema van Amsterdam Wereldboekenstad is ‘Open Boek’ waarvoor volgens organisator Lidy Klein Gunnewiek is gekozen om in de eerste plaats een zo breed mogelijk publiek te bereiken. „Voorop staat het aanwakkeren en bevorderen van het leesplezier bij zowel de ervaren lezer als de 1,5 miljoen laaggeletterden die Nederland telt. We willen iedereen iets bieden.”

Voor doorgewinterde lezers is er een expositie van de aan het Rijksmuseum of Stedelijk museum gelieerde bibliotheken, maar er zijn ook veel toegankelijke activiteiten georganiseerd. Naast de lage instapgrens heeft Amsterdam Wereldboekenstad nog een belangrijk kenmerk: het wil de stad tonen als vrijhaven voor het geschreven woord. „We willen Amsterdam als standplaats voor dissidente schrijvers,” zegt Klein Gunnewiek. „Bovendien is het belangrijk om het vrije woord te tonen.”

Zo start op 18 september het internationale symposium over censuur met de prijsuitreiking van de IPA Freedom to Publish Prize, een prijs voor een persoon, instelling of organisatie die het afgelopen jaar ergens ter wereld een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de verdediging of bevordering van de vrijheid van publicatie.

Om Amsterdam als ‘wereldboekenstad’ meer aanzien te geven koos de organisatie drie ‘iconen’ uit die ooit in Amsterdam woonden en symbool staan voor de rijke geschreven geschiedenis: Spinoza, Anne Frank en Annie M.G. Schmidt. Deze belangrijke figuren krijgen extra aandacht. Zo vindt komende vrijdag, speciaal voor laaggeletterden, de lancering plaats van een biografie van Anne Frank.

Het concept Wereldboekenstad werd ooit bedacht door Unesco, de culturele/wetenschappelijke tak van de Verenigde Naties. Sinds de eerste editie in Madrid in 2001 is Amsterdam de achtste stad waar het evenement plaatsvindt. Vier jaar geleden was Antwerpen de Wereldboekenstad. Het effect van een jaar lang boekenaandacht moet volgens Michäel Vandebrille, destijds de organisator, voor een groot deel op de lange termijn gezien worden. „Het evenement is een aanjager voor verhoogde literaire activiteiten in de stad geweest. Antwerpen stond al bekend als de literaire stad van Vlaanderen, maar dat ene jaar hebben we die reputatie bestendigd en vergroot.”

Het unieke van dat jaar vindt Vandebrille de grote budgetten waar de organisatie mee kan werken. „Literatuur is toch altijd een beetje het ondergeschoven kindje. Nu kregen we een jaar lang eindelijk een keer flink wat geld om als organisatoren te excelleren door mooie dingen plaats te laten vinden en om de mensen te laten zien wat allemaal met literatuur mogelijk is.”

Net als in Amsterdam was de insteek van Antwerpen om zoveel mogelijk mensen kennis te laten maken met het geschreven woord. Vandebrille: „Het is erg intensief om er een jaar lang de aandacht op je te vestigen, maar uiteindelijk loont het de moeite. Aanvankelijk werden we bespot omdat we een wereldboekenstad waren met weinig boekwinkels. Dat is nu helemaal anders. We hebben nu zelfs een gespecialiseerde kookboekenwinkel en het aantal antiquariaten is enorm toegenomen. ”

www.amsterdamwereldboekenstad.nl