Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Film

De natuur is nog mooier dan de mens

Into the Wild Regie: Sean Penn. Met: Emile Hirsch, Marcia Gay Harden, William Hurt.In: 23 bioscopen.

Behalve als ‘King of the Road’ omschreef Chris McCandless zichzelf ook trots als ‘extremist’. En gelijk had hij: als net afgestudeerde 22-jarige liet hij alles en iedereen achter, verbrandde zijn geld, liet zijn auto langs de kant van de weg staan, nam een andere naam aan – hij ging verder door het leven als Alexander Supertramp – en reisde op die manier twee jaar door de Verenigde Staten. Hij wilde zo een volledige breuk forceren met de valsheid en oppervlakkigheid van de beschaving, en in het bijzonder met het welvarende gezin waaruit hij voortkwam. Al die tijd hoorden zijn ouders en zus niets van hem.

McCandless kraste de beschrijvingen van zichzelf in het houten binnenwerk van een verlaten bus, die hij vond in de wildernis van Alaska, in de buurt van het nationale park Denali. In die woeste omgeving wilde hij ‘het valse wezen van binnen doden’ en een ‘spirituele revolutie’ volbrengen. Hij was zonder landkaarten en zonder degelijke bevoorrading vertrokken. Hoewel hij minder roekeloos te werk ging dan Timothy Treadwell, die met beren ging leven in datzelfde Alaska en waarover Werner Herzog de gedenkwaardige documentaire Grizzly Man maakte, nam ook McCandless veel risico’s.

Hoe het met hem verder ging, staat in het boek dat de journalist Jon Krakauer over hem schreef, al op de achterflap beschreven. Dat boek, Into the Wild, is nu verfilmd door acteur en regisseur Sean Penn. Bij films wil de gewoonte dat de ontknoping van het verhaal onbesproken blijft. Daarom een waarschuwing: wie het einde niet wil kennen, moet hier stoppen met lezen.

Zonder dat einde zou het boek niet zijn geschreven en de film niet gemaakt. Daarom kan het hier niet buiten beschouwing blijven. Vier maanden nadat hij de wildernis inliep, werd McCandless’ lichaam gevonden bij de bus. Hij stak een rivier over die bij de terugweg onbegaanbaar bleek te zijn geworden. Hij stierf een hongerdood, nadat hij verzwakt was door het eten van giftige planten.

Waar Krakauer in zijn boek mooi het midden houdt tussen afstand en toenadering tot zijn hoofdpersoon, kiest Penn voor een directer perspectief. Hij beziet de wereld door de ogen van zijn held, gespeeld door de mooie, maar wat vlakke acteur Emile Hirsch.

McCandless scheef in zijn korte afscheidsbriefje: ,,I have had a happy life and thank the Lord. Goodbye and may God Bless All!”. En Penn geeft hem goeddeels gelijk. Hij gaf aan zijn film tussentitels mee. Daarin typeert hij de ontwikkeling van de jongen van ‘Adolescentie’ naar ‘Mannelijkheid’. Voor Penn is het geen vraag of McCandless dat laatste stadium wel ooit bereikt heeft, of zijn leven niet te vroeg is beëindigd om de adolescentie ècht te zijn ontstegen.

Om in de film mee te kunnen gaan, helpt het dus om de romantische kijk van Penn op de jeugd en de natuur te delen. Maar ook voor wie sceptischer is ingesteld, valt er nog genoeg te bewonderen aan de natuurbeelden van cameraman Eric Gautier. Penn huurde hem in na het zien van de inderdaad spectaculaire natuurbeelden van Zuid-Amerika in The Motorcycle Diaries.

Penn zet alles dik aan. Zonder twijfel omdat hij oprecht gelooft in zijn verhaal en niet uit effectbejag, maar ook oprechtheid kan op de zenuwen werken. Behalve hoofdstuktitels gebruikt hij jump cuts, split screens en niet één, maar twee voice overs (van McCandless en van diens zus). Penn legt veel nadruk op McCandless verstoorde verhouding met zijn ouders (Marcia Gay Harden en William Hurt) en hun moeizame huwelijk, alsof McCandless levenswandel vooral dáaruit valt te verklaren. Overtuigender is het portret dat hij schildert van de subcultuur van mobiele drop outs in de VS, waarin McCandless terecht kwam.

Penn worstelt, binnen zijn bewonderende visie, het meest met de wrede breuk van McCandless met zijn familie. Misschien is dat de reden dat hij de ouders wat àl te boosaardig afschildert. Penn begint de film met een citaat van Byron; een lofzang op de schoonheid van de natuur, eindigend met de verzoenende regel: ,,I love not Man less, but Nature more.” Maar McCandless koos wel degelijk tègen de mensen om zich heen. Er zijn aanwijzingen dat hij de keuze voor een solitair bestaan wilde heroverwegen, maar daarvoor kreeg hij de kans niet meer.