De meeste pijn zit bij beleggers

De kredietcrisis vertaalt zich niet alleen in grote afboekingen bij banken. Beleggers verloren samen nog veel meer miljarden.

Dit is de crisis van hun leven. Financiële toezichthouders moeten banken redden, markten kalmeren en maatregelen nemen waarvan ze niet gedacht hadden dat ze die ooit zouden nemen. De bedragen zijn angstaanjagend.

De laatste schatting van de directe verliezen voor banken door de kredietcrisis is wereldwijd meer dan 600 miljard euro. Zoals president Nout Wellink van De Nederlandsche Bank een paar weken geleden zei: „Je went aan die bedragen, ik betrap me er zelf op.”

Maar waar vallen de klappen?

Het zijn de internationale banken die voortdurend de aandacht trekken met miljardenverliezen en vergelijkbare bedragen om hun vervlogen kapitaal weer aan te vullen. De kleine letters van de laatste financiële verslagen laten zie hoe de financiële handelshuizen tekeer gaan. Op één dag 100 miljoen dollar verliezen? De grote Amerikaanse bank en verzekeraar Citigroup deed het vorig jaar op maar liefst vijftien werkdagen met zijn handel voor eigen rekening op de financiële markten.

Op één dag meer dan 100 miljoen dollar winnen? De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs deed dat tussen begin december en eind februari op 28 dagen.

Zo bont als Citigroup en Goldman Sachs maken Nederlandse financiële instellingen het tot nu toe niet. Alleen de Haagse zakenbank NIBC moest hulp inroepen van zijn aandeelhouders. Zij stortten onlangs voor 400 miljoen euro vers kapitaal om de stroppen op ondermaatse Amerikaanse hypotheekleningen op te vangen.

Maar de cijfers over de verliezen van de grote financiële instellingen en de manier waarop zij dat aan de buitenwereld vertellen verschillen onderling nogal. Zij lijden directe verliezen op ondermaatse Amerikaanse hypotheken en vergelijkbare effecten. Zij lijden soms verliezen met handelen voor eigen rekening. En vooral verzekeraars lijden ook verliezen op hun beleggingsportefeuilles doordat de beurskoersen zijn gedaald.

Het gaat om verliezen op aandelen en op effecten met een vaste rente, van staatsobligaties tot verhandelbare Amerikaanse hypotheken. Als hun effectenbeleggingen meer waard worden, maar niet worden verkocht, stoppen zij de koerswinst in een spaarpot. Als de koers daalt, maar de effecten niet worden verkocht, wordt het verlies uit die spaarpot gehaald.

Tel alles op en je komt in Nederland op een bedrag van meer dan 12 miljard euro samen voor ING, Rabobank, ABN Amro, Fortis, NIBC, SNS Reaal en Delta Lloyd.

Elders is de pijn nog veel groter. Particuliere beleggers hadden voorafgaand aan de crisis zo’n 122 miljard euro in aandelen belegd en nog eens 50 miljard euro in binnen- en buitenlandse beleggingsfondsen, zo blijkt uit cijfers van het centraal Bureau voor de Statistiek. Zij verloren sinds de uitbraak van de kredietcrisis in het derde kwartaal van vorig jaar zo’n 27 miljard euro op die beleggingen.

De stemming lijkt wat gelaten, zo blijkt bijvoorbeeld uit een enquête die deze krant vorige maand hield. De belegger neemt zijn verlies en wacht betere tijden af. De beleggersbarometer van de Postbank is sinds begin dit jaar voor het eerst in ruim vier jaar weer onder de 100 (neutale stemming) gedoken. Boodschap: groeiende somberheid. De stemming is overigens nog aanzienlijk beter dan op het dieptepunt van de vorige beurspaniek, toen de barometer daalde tot 70 punten. Toen stond de Amsterdamse beursgraadmeter AEX op een dieptepunt van 218 punten, nu noteert hij 469 punten.

Particulieren lijden nog veel meer verliezen als pensioengerechtigden. De allergrootste beleggers zijn de pensioenfondsen. Het belegde pensioengeld is groter dan de totale productie van goederen en diensten in Nederland. Als ergens op de wereld beurzen dalen of stijgen, als ergens grote boekhoudschandalen opduiken, bedrijven grote overnames aankondigen, of een centrale bank de rente scherp verlaagt, dan merken zij dat in hun portemonnee.

Meer dan negen van de tien Nederlanders spaart via zijn werkgever verplicht voor een pensioen. Zo’n 40 procent van het pensioengeld van bijna 700 miljard is belegd in beursgenoteerde aandelen. Geschat verlies in de laatste negen maanden: 44 miljard euro.

Lees de enquête onder beleggers op nrc.nl/kredietcrisis