Linkse Fernando Lugo lonkt naar Paraguay

In Paraguay zijn zondag voor het eerst sinds jaren spannende verkiezingen. Een linkse ex-bisschop maakt kans de regerings-partij te verslaan. Brazilië kijkt met argusogen toe.

Misschien is hij wel de Hugo Chávez van Paraguay. Een nieuwe linkse leider die het socialisme hoog op de agenda wil zetten. Die bedrijven wil nationaliseren. Alles in het belang van Paraguay.

Fernando Lugo is de linkse en opmerkelijkste oppositiekandidaat tijdens de presidentsverkiezingen van zondag in Paraguay. Hij maakt kans de geschiedenis van een van de dunst bevolkte landen ter wereld een dramatische wending te geven.

Voor het eerst in ruim zestig jaar staat de conservatieve regeringspartij, de Colorado-partij (officiële naam: Asociación Nacional Republicana) er niet al gunstig voor in de peilingen. Dat is wennen voor een partij die, vooral tijdens de 35 jaar durende dictatuur (tot 1989) van generaal Stroessner, nooit echte concurrentie heeft gekend.

De populariteit van het huidige bewind, onder leiding van Nicanor Duarte, is mede aangetast door een slappe aanpak van recente uitbraken van gele koorts en dengue (knokkelkoorts), waarbij veel slachtoffers zijn gevallen. Duarte’s beoogde opvolger, Blanca Ovelar, heeft dan ook een moeilijke campagne achter de rug.

Nu gonst in het bijzonder de naam van voormalige bisschop Lugo in het land. Hij wordt gesteund door een bonte coalitie van oppositiepartijen, de Patriottistische Alliantie voor Verandering (Alianza Patriótica para el Cambio).

Zijn tegenstanders omschrijven hem als een epigoon van Hugo Chávez, de president van Venezuela en zelfbenoemde patroon van de ‘nieuwe’ socialistische revolutie in Latijns-Amerika. Zelf profileert Lugo zich als een voorzichtig hervormer. Vergelijkingen met Chávez en Evo Morales, de president van Bolivia, wijst hij van de hand.

Zijn huidige populariteit is verklaarbaar. Ruim zestig procent van de Paraguayanen leeft in armoede – het gemiddelde inkomen per hoofd ligt rond de 4.000 dollar, per jaar. En in zijn campagne richt Lugo zich vooral op bestrijding van armoede en op landhervormingen. Als bisschop verwierf hij al bekendheid en populariteit voor zijn steun aan landloze boeren.

Zestig jaar Colorado-partij heeft het land geen grote vooruitgang gebracht. Vorig jaar groeide de economie weliswaar met 4,5 procent, maar dat was vooral te danken aan de snel stijgende prijzen wereldwijd van grondstoffen.

Veel boeren Paraguay bewerken het land voornamelijk om hun families te voeden. Het overgrote deel van de economie bestaat bovendien uit een informele sector, van straatverkopers tot éénmanswinkels. Het volledig door land ingesloten Paraguay staat daarnaast te boek als een smokkelparadijs.

Ondanks zijn ontkenningen, is niet iedereen er van overtuigd dat de ex-bisschop geen linkse radicaal is. Vooral buurland en belangrijkste handelspartner Brazilië is sceptisch. Begrijpelijk, want Lugo voert onder andere campagne voor herziening van de elektriciteitsdeal tussen Paraguay en Brazilië.

Vlak over de grens van Brazilië in Paraguay ligt de Itaipú-dam, de grootste stuwdam ter wereld. Deze waterkrachtcentrale, gebouwd in de jaren zeventig, is eigendom van beide landen. De stuwdam levert 95 procent van de elektriciteit van Paraguay en zo’n 24 procent van Brazilië. Lugo heeft zijn kiezers beloofd dat Brazilië meer zal moeten betalen voor de stroom, als hij gekozen wordt.

Zijn opmerkingen hebben in Brasília onrust veroorzaakt. Staat Paraguay straks een zelfde scenario te wachten als bijvoorbeeld Bolivia, vragen Braziliaanse politici af. In 2006 besloot Bolivia eenzijdig een groter deel van de winsten van buitenlandse olie- en gasbedrijven op te eisen. Een besluit dat tot grote spanningen leidde tussen Bolivia en Brazilië.

Reden: Petrobras, het Braziliaanse staatsbedrijf, eigenaar van de enige twee olieraffinaderijen destijds in Bolivia, is het grootste slachtoffer geworden van die ingreep. Maar Lugo ontkent de Itaipú-dam te willen nationaliseren.

Wat ook speelt, zijn de grote belangen van Braziliaanse boeren. Zij hebben tachtig procent van de graanproductie (soja, maïs en tarwe) van Paraguay in handen.

Hervormingen op het gebied van landbezit staan hoog op de agenda van Lugo. Wat gaat hij doen als hij gekozen wordt, vragen de Braziliaanse boeren zich af. Zij vrezen het ergste.

In Brazilië zou dan ook een lichte voorkeur bestaan voor de derde presidentskandidaat, Lino Oviedo (64 jaar). Hij woonde sinds 1999 vijf jaar in Brazilië nadat hij in eigen land beschuldigd werd van poging tot moord op de vicepresident van toen.

Na zijn terugkeer in 2004 belandde de oud-generaal alsnog in de gevangenis, een straf die later werd ingetrokken. Zijn partij Unión Nacional de Colorados Eticos staat bekend als conservatief en, niet onbelangrijk, als pro-Brazilië.