Elke beslissing is een vergissing

Dankzij internet kan iedereen in het wilde weg beleggen. Een beleggingscursus voorkomt ongelukken. ,,Het is een investering van niks.’’

ROBERT GIEBELS

‘Prijzenswaardig dat jullie hier zijn’, zegt de cursusleider aan het begin van les 1. Er zijn talloze redenen om nu niet te beginnen met een beleggingscursus. ,,Het gedoe op de beurs’’, zoals docent Rogier Timmer de kredietcrisis duidt, heeft elf mensen er niet van weerhouden naar hem te komen luisteren. Ze hebben elk 250 euro betaald voor zes lessen ‘Leven met de beurs’ in een kleine collegezaal van de Vrije Universiteit in Amsterdam. ,,Aan het einde van de cursus kunt u wat ik kan’’, belooft Timmer. ,,En dan weet u ook wat ik weet. Bijvoorbeeld dat elke beslissing die je op de beurs neemt een vergissing is.’’

Zo’n anderhalf miljoen huishoudens beleggen, schat Marcel Kalse, directeur Particulieren van Alex Beleggersbank waar 110.000 particulieren dat via internet doen. Alle beleggende huishoudens tezamen hebben ongeveer 100 miljard euro aan belegd vermogen uitstaan, waarvan 70 miljard weinig avontuurlijk bij beleggingsfondsen is weggezet. ,,Niettemin heeft internet voor niets minder dan een revolutie gezorgd’’, zegt Kalse. ,,Iedereen kan nu beleggen met een snelheid die vroeger alleen voorbehouden was aan de professionele daghandelaar.’’ ‘Vroeger’ wil zeggen: een jaar of twaalf geleden. ,,Toen belegde je als particulier bij een gevestigde bank. Die belde je dan op, je deed je order en de volgende dag hoorde je of het gelukt was.’’ En dat op basis van informatie die de belegger altijd te laat bereikte, ook al ververste Teletekst zijn beurspagina nog zo snel.

Nu krijgt de huis-tuin-en-keukenbelegger alle beursgegevens niet alleen sneller, hij krijgt er nog een karrenvracht aan analyses, commentaren en financieel-economische berichtgeving bij. Allemaal ballast, stelt Rogier Timmer, de cursusleider. Wie alles gaat lezen wat de ‘effectenindustrie’ voortbrengt, ontkent dat aandelenhandel de facto een irrationeel proces is. ,,Als u actief wilt zijn op de beurs, moet u dit accepteren’’, zegt Timmer en hij doet het licht in de collegezaal uit. Ergens vanuit het donker komt hij met zijn mantra, alsof zijn cursisten het honderd keer moeten gaan opschrijven: ,,Wij erkennen dat wij niet kunnen voorspellen.’’

Het uitzoeken van Technische Analyses, Fundamentele Analyses, eindeloos naar beeldschermen turen, jaarverslagen uitpluizen: dat kan wat Timmer betreft allemaal het raam uit. ,,Want het veronderstelt dat je daardoor beter kunt voorspellen. Maar dat kun je net zo min als een casinobezoeker dat kan.’’ Vooral jonge mannen hebben last van die misvatting, weet Timmer. ,,Alle beursprofessionals die ik heb meegemaakt en die dachten dat ze konden voorspellen, heb ik emotioneel, fysiek en financieel kapot zien gaan. Je moet een goede strategie hebben.’’

Hooguit een half uurtje per dag ben ik ermee bezig, zegt Monique Hoekstra over haar beleggingen. ,,En als de koersen omhoog gaan, ben ik er niet eens dagelijks mee bezig.’’ De 42-jarige administratief medewerkster belegde wat in het wilde weg, betaalde daarmee duur leergeld en volgde twee jaar geleden een cursus. Hoekstra belegt omdat ze het spel leuk vindt en omdat ze meent dat het toch mogelijk moet zijn een beter rendement te halen dan de armetierige rente die ze over haar spaargeld krijgt. ,,Vrouwen beleggen op de lange termijn beter’’, stelt Hoekstra. ,,Vrouwen zijn ook eerder geneigd een beleggingscursus te gaan volgen.’’ Samen met drie mannen vormt ze een soort beleggingsdiscussieclubje en Hoekstra merkt dat de mannen anders beleggen dan zij. ,,Vrouwen overwegen hun beslissingen meer, denken langer na. Mannen houden van actie, dus veel handelen, veel risico en ook: hogere transactiekosten.’’

Juist die kosten die een broker in rekening brengt voor elke handeling zijn particulier belegger Richard Kaart een doorn in het oog. ,,Ik doe al mijn beleggingen via een buitenlandse broker. Bij hem kost een transactie 1 dollar, dus 65 eurocent, hier: tien euro. Mijn beleggingsadvies: neem afscheid van Nederland, je hebt hier helemaal niets meer te zoeken.’’ Volgens Kaart zijn de tarieven in Nederland niet alleen te hoog, ook is de beleggingsindustrie erop gericht particulieren zoveel mogelijk transacties te laten doen. ,,Ik ben naar een gratis cursus van Alex geweest en het enige wat ik daar hoorde was dat ik met opties overal op moest reageren. Daarvoor moet je veel transacties doen en dus veel kosten betalen.’’ Uit de lucht gegrepen, reageert Alex-directeur Kalse op het verwijt. ,,Wij willen juist dat mensen hoge rendementen halen en niet dat die rendementen worden gedrukt door veel transactiekosten.’’

Of het nu om kosten gaat of strategieën, een cursus maakt particuliere beleggers kritischer, merkt belegger Frank Takes op. ,,Laatst vroeg ik eens stevig door op een koopadvies van mijn bank en hoorde ik de argumentatie steeds zwakker worden. Vroeger had ik zo’n advies blind gevolgd.’’ Takes volgde na jaren aanrommelen eind vorig jaar een beleggingscursus – ,,een investering van niks’’. Sindsdien staat hij aan de zijlijn en wacht hij rustig af totdat de huidige beurscrisis overwaait. ,,En dus heb ik winst geboekt, want zonder die cursus had ik beslist het een en ander gekocht op die paar dagen dat de beurs een beweging omhoog maakte.’’

Marcel Kalse, de directeur Particulieren van Alex, ziet nu juist activiteit: ,,Mensen kopen nu juist meer.’’ En zo neemt een belegger achteraf gezien altijd een verkeerde beslissing, legt docent Rogier Timmer uit: ,,Als het aandeel stijgt nadat je het kocht, had je er twee keer zoveel moeten kopen, en als het daalt heb je er te veel voor betaald.’’