Antidepressiemiddel Prozac herstelt lui oog bij volwassen ratten

Het antidepressiemiddel fluoxetine (Prozac) geeft zenuwcellen van volwassen ratten de flexibiliteit terug die ze in hun jongere jaren hadden. Dat is aangetoond doordat het middel het gezichtsvermogen van ratten met een zogenoemd ‘lui oog’ herstelt.

Een lui oog ziet minder scherp doordat het tijdens een kritieke periode in de kindertijd onvoldoende is gebruikt. Eenmaal volwassen kan het oog zich normaal gesproken niet meer herstellen. Het experiment wijst op een mogelijke toepassing van Prozac bij de behandeling van een lui oog bij volwassenen. Bovendien laat het zien hoe het antidepressivum nu eigenlijk werkt (Science, 18 april).

Langdurige toediening van antidepressiva bij ratten maakt dat er nieuwe zenuwcellen en contactpunten ontstaan in het hersendeel hippocampus. Dat was bekend uit eerder onderzoek. Dit onderzoek maakt duidelijk dat die middelen ook echt de werking van hersencircuits kunnen verbeteren.

Italiaanse en Finse onderzoekers naaiden bij 88 volwassen ratten onder verdoving de oogleden van één van beide ogen dicht. Na een week openden de onderzoekers het dichtgemaakte oog, en registreerden zij de zenuwcelactiviteit in de visuele hersenschors, die de beelden van dat oog opvangt. Bij ratten die al drie weken lang fluoxetine hadden gekregen, was het ziende oog dominant geworden, net zoals dat in jongere breinen gebeurt. Bij ratten die het zonder fluoxetine moesten stellen, was dat niet zo.

Bij oude ratten die al van jongs af aan met een dicht oog rondliepen had fluoxetine ook effect. Hun luie oog herstelde zich volledig wanneer ze vanaf twee weken voordat het geopend werd fluoxetine kregen. Ratten die het middel niet kregen, bleven minder scherp zien.

De onderzoekers testten het gezichtsvermogen van de ratten door de dieren te leren om, nu met het goede oog dichtgemaakt, een egaal grijs vlak en een vlak met een raster van elkaar te onderscheiden. Het vlak met lijntjes hing boven de – steeds wisselende – plek in een zwembad waar een verhoging onder water was waarop de ratten konden uitrusten. Het grijze vlak hing boven een plek zonder verhoging. Door nu vlakken met steeds fijnmaziger rasters aan te bieden, werd bepaald hoe scherp de ratten met hun luie oog konden zien.

Fluoxetine vermindert de invloed van zenuwbanen die de plasticiteit in het visuele systeem remmen. Mogelijk werkt fluoxetine ook zo bij depressie, en bij andere neurologische aandoeningen waarbij die remmende zenuwen overmatig actief zijn. Niki Korteweg