VPRO komt nauwelijks toe aan muziek

Wat verwachten we van de VPRO? Eigenzinnigheid en vernieuwing, minstens. Op 3FM-radio waren deze kwaliteiten in VPRO-programma’s ruimschoots aanwezig. De avonduren die de omroep vijf keer per week mocht vullen, werden besteed aan een variatie aan popmuziekstijlen – hiphop, indie-rock, techno, dance, experimenteel – en ingeleid door deskundige dj’s. Er waren interviews met muzikanten, er waren concertregistraties. De uitzendingen stonden geheel in het teken van muziek.

Tot 1 januari 2008. Sinds die dag zijn de radio-uitzendingen drastisch van karakter veranderd. In plaats van meerdere dj’s is er nu één vaste dj, en in plaats van om muziek, draaien de uitzendingen om gezelligheid. De keuze voor één dj, in plaats van vier, is opgelegd door zendercoördinator Florent Luykx, om marktaandeel terug te winnen van commerciële popzenders als Q Music en 538. Luykx gaf de keuze: de VPRO zorgde voor dagelijkse ‘herkenbaarheid’, of de VPRO kon haar uren inleveren. De omroep koos voor het eerste en als dj werd Eric Corton gevraagd, omdat hij populair is bij het jonge 3FM-publiek.

Sinds 1 januari komt Eric Corton, die in het verleden blijk gaf van hart voor muziek, nauwelijks nog aan platen draaien toe. Samen met gesprekspartner Andrew Makkinga behandelt hij tussen tien en elf vooral actuele onderwerpen die niets met muziek te maken hebben. Luisteraars kunnen bellen, sms’en en mailen over Haagse achterkamertjespolitiek, bewuste kinderloosheid, of de vercommercialisering van Valentijnsdag – dezelfde onderwerpen die overdag op 3FM en elders al uitvoerig worden doorgenomen. Als een concert nu rechtstreeks wordt ‘doorgeprikt’ kunnen er niet meer dan drie liedjes worden uitgezonden, want dan is het weer tijd voor een gesprek. Dat betekent dat de uren die de VPRO had kunnen vullen met verse platen en nieuwe bands, worden gevuld met praatjes. In één uur uitzending draait Corton nu ongeveer acht platen. Daarbij zijn slechts twee nieuwe nummers, bijna altijd van rockbands. De andere zes zijn Gouden Ouden uit de alternatieve doos.

Des te verwarrender is het dat alle VPRO 3FM-programma’s nu 3VOOR12 heten, vernoemd naar de muzieksite van de VPRO, die wel alles doet wat je van een vernieuwende en eigenzinnige omroep hoopt.

Gerard Walhof, hoofd VPRO-3FM, zei onlangs in een interview dat de koerswijziging te maken heeft met de opkomst van internetsite Last FM. Wie voorop wil lopen in muziekkennis kan volgens Walhof terecht op Last FM, waar de nieuwste liedjes worden aangeboden. Op het gebied van vernieuwing was de rol van de VPRO op 3FM uitgespeeld, meende Walhof. Als dat zo is, is de rol van de VPRO op 3FM als geheel misschien uitgespeeld. Want waarom zou de VPRO doen wat anderen ook doen?

Wellicht zijn dit soort klachten typerend voor luisteraars van dertig plus, die zich herinneren hoe ze huiswerk maakten bij De Wilde Wereld en Villa 65 – programma’s die destijds het enige venster waren op de internationale muzikale ontwikkelingen. Als venster is de VPRO niet meer uniek. Maar als zachtmoedige gids in het muzikale landschap lag een taak voor de omroep weggelegd. Dat die taak nu is opgeofferd aan de wensen van het grote publiek, is spijtig. Vrij naar Black Rebel Motorcycle Club – een van de bands die de VPRO ooit voor Nederland ontdekte – Whatever happened to my VPRO?